Ógörög zene
- Téma inditó Spyros
- Kezdés dátuma
Aeschylus, Agamemnon
Κασάνδρα
ὀτοτοτοῖ πόποι δᾶ.
Ὦπολλον Ὦπολλον.
Χορός
τί ταῦτ᾽ ἀνωτότυξας ἀμφὶ Λοξίου;
1075οὐ γὰρ τοιοῦτος ὥστε θρηνητοῦ τυχεῖν.
Κασάνδρα
ὀτοτοτοῖ πόποι δᾶ.
Ὦπολλον Ὦπολλον.
Χορός
ἡ δ᾽ αὖτε δυσφημοῦσα τὸν θεὸν καλεῖ
οὐδὲν προσήκοντ᾽ ἐν γόοις παραστατεῖν.
Κασάνδρα
1080Ἄπολλον Ἄπολλον
ἀγυιᾶτ᾽, ἀπόλλων ἐμός.
ἀπώλεσας γὰρ οὐ μόλις τὸ δεύτερον.
Χορός
χρήσειν ἔοικεν ἀμφὶ τῶν αὑτῆς κακῶν.
μένει τὸ θεῖον δουλίᾳ περ ἐν φρενί.
Κασάνδρα
1085Ἄπολλον Ἄπολλον
ἀγυιᾶτ᾽, ἀπόλλων ἐμός.
ἆ ποῖ ποτ᾽ ἤγαγές με; πρὸς ποίαν στέγην;
Χορός
πρὸς τὴν Ἀτρειδῶν: εἰ σὺ μὴ τόδ᾽ ἐννοεῖς,
ἐγὼ λέγω σοι: καὶ τάδ᾽ οὐκ ἐρεῖς ψύθη.
Κασάνδρα
1090μισόθεον μὲν οὖν, πολλὰ συνίστορα
αὐτόφονα κακὰ καρατόμα,
ἀνδροσφαγεῖον καὶ πεδορραντήριον.
Χορός
ἔοικεν εὔρις ἡ ξένη κυνὸς δίκην
εἶναι, ματεύει δ᾽ ὧν ἀνευρήσει φόνον.
Κασάνδρα
1095μαρτυρίοισι γὰρ τοῖσδ᾽ ἐπιπείθομαι:
κλαιόμενα τάδε βρέφη σφαγάς,
ὀπτάς τε σάρκας πρὸς πατρὸς βεβρωμένας.
Χορός
τὸ μὲν κλέος σοῦ μαντικὸν πεπυσμένοι
ἦμεν: προφήτας δ᾽ οὔτινας ματεύομεν.
Κασάνδρα
1100ἰὼ πόποι, τί ποτε μήδεται;
τί τόδε νέον ἄχος μέγα
μέγ᾽ ἐν δόμοισι τοῖσδε μήδεται κακὸν
ἄφερτον φίλοισιν, δυσίατον; ἀλκὰ δ᾽
ἑκὰς ἀποστατεῖ.
Χορός
1105τούτων ἄιδρίς εἰμι τῶν μαντευμάτων.
ἐκεῖνα δ᾽ ἔγνων: πᾶσα γὰρ πόλις βοᾷ.
Κασάνδρα
ἰὼ τάλαινα, τόδε γὰρ τελεῖς,
τὸν ὁμοδέμνιον πόσιν
λουτροῖσι φαιδρύνασα—πῶς φράσω τέλος;
1110τάχος γὰρ τόδ᾽ ἔσται: προτείνει δὲ χεὶρ ἐκ
χερὸς ὀρέγματα.
Χορός
οὔπω ξυνῆκα: νῦν γὰρ ἐξ αἰνιγμάτων
ἐπαργέμοισι θεσφάτοις ἀμηχανῶ.
Κασάνδρα
1114ἒ ἔ, παπαῖ παπαῖ, τί τόδε φαίνεται;
1115ἦ δίκτυόν τί γ᾽ Ἅιδου;
ἀλλ᾽ ἄρκυς ἡ ξύνευνος, ἡ ξυναιτία
φόνου. στάσις δ᾽ ἀκόρετος γένει
κατολολυξάτω θύματος λευσίμου.
Χορός
ποίαν Ἐρινὺν τήνδε δώμασιν κέλῃ
1120ἐπορθιάζειν; οὔ με φαιδρύνει λόγος.
ἐπὶ δὲ καρδίαν ἔδραμε κροκοβαφὴς
σταγών, ἅτε καιρία πτώσιμος
ξυνανύτει βίου δύντος αὐγαῖς:
ταχεῖα δ᾽ ἄτα πέλει.
Κασάνδρα
1125ἆ ἆ, ἰδοὺ ἰδού: ἄπεχε τῆς βοὸς
τὸν ταῦρον: ἐν πέπλοισι
μελαγκέρῳ λαβοῦσα μηχανήματι
τύπτει: πίτνει δ᾽ <ἐν> ἐνύδρῳ τεύχει.
δολοφόνου λέβητος τύχαν σοι λέγω.
Χορός
1130οὐ κομπάσαιμ᾽ ἂν θεσφάτων γνώμων ἄκρος
εἶναι, κακῷ δέ τῳ προσεικάζω τάδε.
ἀπὸ δὲ θεσφάτων τίς ἀγαθὰ φάτις
βροτοῖς τέλλεται; κακῶν γὰρ διαὶ
πολυεπεῖς τέχναι θεσπιῳδὸν
1135φόβον φέρουσιν μαθεῖν.
Κασάνδρα
ἰὼ ἰὼ ταλαίνας κακόποτμοι τύχαι:
τὸ γὰρ ἐμὸν θροῶ πάθος ἐπεγχύδαν.
ποῖ δή με δεῦρο τὴν τάλαιναν ἤγαγες;
οὐδέν ποτ᾽ εἰ μὴ ξυνθανουμένην. τί γάρ;
Χορός
1140φρενομανής τις εἶ θεοφόρητος, ἀμ-
φὶ δ᾽ αὑτᾶς θροεῖς
νόμον ἄνομον, οἷά τις ξουθὰ
ἀκόρετος βοᾶς, φεῦ, ταλαίναις φρεσίν
Ἴτυν Ἴτυν στένουσ᾽ ἀμφιθαλῆ κακοῖς
1145ἀηδὼν βίον.
Κασάνδρα
ἰὼ ἰὼ λιγείας μόρον ἀηδόνος:
περέβαλον γάρ οἱ πτεροφόρον δέμας
θεοὶ γλυκύν τ᾽ αἰῶνα κλαυμάτων ἄτερ:
ἐμοὶ δὲ μίμνει σχισμὸς ἀμφήκει δορί.
Χορός
1150πόθεν ἐπισσύτους θεοφόρους [τ᾽] ἔχεις
ματαίους δύας,
τὰ δ᾽ ἐπίφοβα δυσφάτῳ κλαγγᾷ
μελοτυπεῖς ὁμοῦ τ᾽ ὀρθίοις ἐν νόμοις;
πόθεν ὅρους ἔχεις θεσπεσίας ὁδοῦ
1155κακορρήμονας;
Κασάνδρα
ἰὼ γάμοι γάμοι Πάριδος ὀλέθριοι φίλων.
ἰὼ Σκαμάνδρου πάτριον ποτόν.
τότε μὲν ἀμφὶ σὰς ἀϊόνας τάλαιν᾽
ἠνυτόμαν τροφαῖς:
1160νῦν δ᾽ ἀμφὶ Κωκυτόν τε κἀχερουσίους
ὄχθας ἔοικα θεσπιῳδήσειν τάχα.
Χορός
τί τόδε τορὸν ἄγαν ἔπος ἐφημίσω;
νεόγονος ἂν ἀΐων μάθοι.
πέπληγμαι δ᾽ ὑπαὶ δάκει φοινίῳ
1165δυσαλγεῖ τύχᾳ μινυρὰ [κακὰ] θρεομένας,
θραύματ᾽ ἐμοὶ κλύειν.
Κασάνδρα
ἰὼ πόνοι πόνοι πόλεος ὀλομένας τὸ πᾶν.
ἰὼ πρόπυργοι θυσίαι πατρὸς
πολυκανεῖς βοτῶν ποιονόμων: ἄκος δ᾽
1170οὐδὲν ἐπήρκεσαν
τὸ μὴ πόλιν μὲν ὥσπερ οὖν ἔχει παθεῖν.
ἐγὼ δὲ θερμόνους τάχ᾽ ἐν πέδῳ βαλῶ.
Χορός
ἑπόμενα προτέροισι τάδ᾽ ἐφημίσω.
καί τίς σε κακοφρονῶν τίθη-
1175σι δαίμων ὑπερβαρὴς ἐμπίτνων
μελίζειν πάθη γοερὰ θανατοφόρα.
τέρμα δ᾽ ἀμηχανῶ.
Κασάνδρα
καὶ μὴν ὁ χρησμὸς οὐκέτ᾽ ἐκ καλυμμάτων
ἔσται δεδορκὼς νεογάμου νύμφης δίκην:
1180λαμπρὸς δ᾽ ἔοικεν ἡλίου πρὸς ἀντολὰς
πνέων ἐσᾴξειν, ὥστε κύματος δίκην
κλύζειν πρὸς αὐγὰς τοῦδε πήματος πολὺ
μεῖζον: φρενώσω δ᾽ οὐκέτ᾽ ἐξ αἰνιγμάτων.
καὶ μαρτυρεῖτε συνδρόμως ἴχνος κακῶν
1185ῥινηλατούσῃ τῶν πάλαι πεπραγμένων.
τὴν γὰρ στέγην τήνδ᾽ οὔποτ᾽ ἐκλείπει χορὸς
ξύμφθογγος οὐκ εὔφωνος: οὐ γὰρ εὖ λέγει.
καὶ μὴν πεπωκώς γ᾽, ὡς θρασύνεσθαι πλέον,
βρότειον αἷμα κῶμος ἐν δόμοις μένει,
1190δύσπεμπτος ἔξω, συγγόνων Ἐρινύων.
ὑμνοῦσι δ᾽ ὕμνον δώμασιν προσήμεναι
πρώταρχον ἄτην: ἐν μέρει δ᾽ ἀπέπτυσαν
εὐνὰς ἀδελφοῦ τῷ πατοῦντι δυσμενεῖς.
ἥμαρτον, ἢ θηρῶ τι τοξότης τις ὥς;
1195ἢ ψευδόμαντίς εἰμι θυροκόπος φλέδων;
ἐκμαρτύρησον προυμόσας τό μ᾽ εἰδέναι
λόγῳ παλαιὰς τῶνδ᾽ ἁμαρτίας δόμων.
Χορός
καὶ πῶς ἂν ὅρκος, πῆγμα γενναίως παγέν,
παιώνιον γένοιτο; θαυμάζω δέ σου,
1200πόντου πέραν τραφεῖσαν ἀλλόθρουν πόλιν
κυρεῖν λέγουσαν, ὥσπερ εἰ παρεστάτεις.
~~~~~~~
KASSANDRA.
Otototoi, Gods, Earth, --
Apollon, Apollon!
CHOROS.
Why didst thou "ototoi" concerning Loxias?
Since he is none such as to suit a mourner.
KASSANDRA.
Otototoi, Gods, Earth, --
Apollon, Apollon!
CHOROS.
Ill-boding here again the god invokes she
-- Nowise empowered in woes to stand by helpful.
KASSANDRA.
Apollon, Apollon,
Guard of the ways, my destroyer!
For thou hast quite, this second time, destroyed me.
CHOROS.
To prophesy she seems of her own evils:
Remains the god-gift to the slave-soul present
KASSANDRA.
Apollon, Apollon,
Guard of the ways, my destroyer!
Ha, whither hast thou led me? to what roof now?
CHOROS.
To the Atreidai's roof: if this thou know'st not,
I tell it thee, nor this wilt thou call falsehood.
KASSANDRA.
How! How!
God-hated, then! Of many a crime it knew --
Self-slaying evils, halters too:
Man's-shambles, blood-besprinkler of the ground!
CHOROS.
She seems to be good-nosed, the stranger: dog-like,
She snuffs indeed the victims she will find there.
KASSANDRA.
How! How!
By the witnesses here I am certain now!
These children bewailing their slaughters -- flesh dressed in the fire
And devoured by their sire!
CHOROS.
Ay, we have heard of thy soothsaying glory,
Doubtless: but prophets none are we in scent of!
KASSANDRA.
Ah, gods, what ever does she meditate?
What this new anguish great?
Great in the house here she meditates ill
Such as friends cannot bear, cannot cure it: and still
Off stands all Resistance
Afar in the distance!
CHOROS.
Of these I witless am -- these prophesyings.
But those I knew: for the whole city bruits them.
KASSANDRA.
Ah, unhappy one, this thou consummatest?
Thy husband, thy bed's common guest,
In the bath having brightened. .. How shall I declare
Consummation? It soon will be there:
For hand after hand she outstretches,
At life as she reaches!
CHOROS.
Nor yet I've gone with thee! for -- after riddles --
Now, in blind oracles, I feel resourceless.
KASSANDRA.
Eh, eh, papai, papai,
What this, I espy?
Some net of Haides undoubtedly
Nay, rather, the snare
Is she who has share
In his bed, who takes part in the murder there!
But may a revolt --
Unceasing assault --
On the Race, raise a shout
Sacrificial, about
A victim -- by stoning --
For murder atoning!
CHOROS.
What this Erinus which i' the house thou callest
To raise her cry? Not me thy word enlightens!
To my heart has run
A drop of the crocus-dye:
Which makes for those
On earth by the spear that lie,
A common close
With life's descending sun.
Swift is the curse begun!
KASSANDRA.
How! How!
See -- see quick!
Keep the bull from the cow!
In the vesture she catching him, strikes him now
With the black-horned trick,
And he falls in the watery vase!
Of the craft-killing cauldron I tell thee the case!
CHOROS.
I would not boast to be a topping critic
Of oracles: but to some sort of evil
I liken these. From oracles, what good speech
To mortals, beside, is sent?
It comes of their evils: these arts word-abounding that sing the event
Bring the fear't is their office to teach.
KASSANDRA.
Ah me, ah me --
Of me unhappy, evil-destined fortunes!
For I bewail my proper woe
As, mine with his, all into one I throw.
Why hast thou hither me unhappy brought?
-- Unless that I should die with him -- for nought!
What else was sought?
CHOROS.
Thou art some mind-mazed creature, god-possessed:
And all about thyself dost wail
A lay -- no lay!
Like some brown nightingale
Insatiable of noise, who -- well-away! --
From her unhappy breast
Keeps moaning Itus, Itus, and his life
With evils, flourishing on each side, rife.
KASSANDRA.
Ah me, ah me,
The fate o' the nightingale, the clear resounder!
For a body wing-borne have the gods cast round her,
And sweet existence, from misfortunes free:
But for myself remains a sundering
With spear, the two-edged thing!
CHOROS.
Whence hast thou this on-rushing god-involving pain
And spasms in vain?
For, things that terrify,
With changing unintelligible cry
Thou strikest up in tune, yet all the while
After that Orthian style!
Whence hast thou limits to the oracular road,
That evils bode?
KASSANDRA.
Ah me, the nuptials, the nuptials of Paris, the deadly to friends!
Ah me, of Skamandros the draught
Paternal! There once, to these ends,
On thy banks was I brought,
The unhappy! And now, by Kokutos and Acheron's shore
I shall soon be, it seems, these my oracles singing once more!
CHOROS.
Why this word, plain too much,
Hast thou uttered? A babe might learn of such!
I am struck with a bloody bite -- here under --
At the fate woe-wreaking
Of thee shrill shrieking:
To me who hear -- a wonder!
KASSANDRA.
Ah me, the toils -- the toils of the city
The wholly destroyed: ah, pity,
Of the sacrificings my father made
In the ramparts' aid --
Much slaughter of grass-fed flocks -- that afforded no cure
That the city should not, as it does now, the burthen endure!
But I, with the soul on fire,
Soon to the earth shall cast me and expire.
CHOROS.
To things, on the former consequent,
Again hast thou given vent:
And 't is some evil-meaning fiend doth move thee,
Heavily falling from above thee,
To melodize thy sorrows -- else, in singing,
Calamitous, death-bringing!
And of all this the end
I am without resource to apprehend
KASSANDRA.
Well then, the oracle from veils no longer
Shall be outlooking, like a bride new-married:
But bright it seems, against the sun's uprisings
Breathing, to penetrate thee: so as, wave-like,
To wash against the rays a woe much greater
Than this. I will no longer teach by riddles.
And witness, running with me, that of evils
Done long ago, I nosing track the footstep!
For, this same roof here -- never quits a Choros
One-voiced, not well-tuned since no "well" it utters:
And truly having drunk, to get more courage,
Man's blood -- the Komos keeps within the household
-- Hard to be sent outside -- of sister Furies:
They hymn their hymn -- within the house close sitting --
The first beginning curse: in turn spit forth at
The Brother's bed, to him who spurned it hostile.
Have I missed aught, or hit I like a bowman?
False prophet am I, -- knock at doors, a babbler?
Henceforward witness, swearing now, I know not
By other's word the old sins of this household!
CHOROS.
And how should oath, bond honourably binding,
Become thy cure? No less I wonder at thee
-- That thou, beyond sea reared, a strange-tongued city
Shouldst hit in speaking, just as if thou stood'st by!
Aeschylus. Aeschylus, with an English translation by Herbert Weir Smyth, Ph. D. in two volumes. 2.Agamemnon. Cambridge. Cambridge, Mass., Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1926.
Κασάνδρα
ὀτοτοτοῖ πόποι δᾶ.
Ὦπολλον Ὦπολλον.
Χορός
τί ταῦτ᾽ ἀνωτότυξας ἀμφὶ Λοξίου;
1075οὐ γὰρ τοιοῦτος ὥστε θρηνητοῦ τυχεῖν.
Κασάνδρα
ὀτοτοτοῖ πόποι δᾶ.
Ὦπολλον Ὦπολλον.
Χορός
ἡ δ᾽ αὖτε δυσφημοῦσα τὸν θεὸν καλεῖ
οὐδὲν προσήκοντ᾽ ἐν γόοις παραστατεῖν.
Κασάνδρα
1080Ἄπολλον Ἄπολλον
ἀγυιᾶτ᾽, ἀπόλλων ἐμός.
ἀπώλεσας γὰρ οὐ μόλις τὸ δεύτερον.
Χορός
χρήσειν ἔοικεν ἀμφὶ τῶν αὑτῆς κακῶν.
μένει τὸ θεῖον δουλίᾳ περ ἐν φρενί.
Κασάνδρα
1085Ἄπολλον Ἄπολλον
ἀγυιᾶτ᾽, ἀπόλλων ἐμός.
ἆ ποῖ ποτ᾽ ἤγαγές με; πρὸς ποίαν στέγην;
Χορός
πρὸς τὴν Ἀτρειδῶν: εἰ σὺ μὴ τόδ᾽ ἐννοεῖς,
ἐγὼ λέγω σοι: καὶ τάδ᾽ οὐκ ἐρεῖς ψύθη.
Κασάνδρα
1090μισόθεον μὲν οὖν, πολλὰ συνίστορα
αὐτόφονα κακὰ καρατόμα,
ἀνδροσφαγεῖον καὶ πεδορραντήριον.
Χορός
ἔοικεν εὔρις ἡ ξένη κυνὸς δίκην
εἶναι, ματεύει δ᾽ ὧν ἀνευρήσει φόνον.
Κασάνδρα
1095μαρτυρίοισι γὰρ τοῖσδ᾽ ἐπιπείθομαι:
κλαιόμενα τάδε βρέφη σφαγάς,
ὀπτάς τε σάρκας πρὸς πατρὸς βεβρωμένας.
Χορός
τὸ μὲν κλέος σοῦ μαντικὸν πεπυσμένοι
ἦμεν: προφήτας δ᾽ οὔτινας ματεύομεν.
Κασάνδρα
1100ἰὼ πόποι, τί ποτε μήδεται;
τί τόδε νέον ἄχος μέγα
μέγ᾽ ἐν δόμοισι τοῖσδε μήδεται κακὸν
ἄφερτον φίλοισιν, δυσίατον; ἀλκὰ δ᾽
ἑκὰς ἀποστατεῖ.
Χορός
1105τούτων ἄιδρίς εἰμι τῶν μαντευμάτων.
ἐκεῖνα δ᾽ ἔγνων: πᾶσα γὰρ πόλις βοᾷ.
Κασάνδρα
ἰὼ τάλαινα, τόδε γὰρ τελεῖς,
τὸν ὁμοδέμνιον πόσιν
λουτροῖσι φαιδρύνασα—πῶς φράσω τέλος;
1110τάχος γὰρ τόδ᾽ ἔσται: προτείνει δὲ χεὶρ ἐκ
χερὸς ὀρέγματα.
Χορός
οὔπω ξυνῆκα: νῦν γὰρ ἐξ αἰνιγμάτων
ἐπαργέμοισι θεσφάτοις ἀμηχανῶ.
Κασάνδρα
1114ἒ ἔ, παπαῖ παπαῖ, τί τόδε φαίνεται;
1115ἦ δίκτυόν τί γ᾽ Ἅιδου;
ἀλλ᾽ ἄρκυς ἡ ξύνευνος, ἡ ξυναιτία
φόνου. στάσις δ᾽ ἀκόρετος γένει
κατολολυξάτω θύματος λευσίμου.
Χορός
ποίαν Ἐρινὺν τήνδε δώμασιν κέλῃ
1120ἐπορθιάζειν; οὔ με φαιδρύνει λόγος.
ἐπὶ δὲ καρδίαν ἔδραμε κροκοβαφὴς
σταγών, ἅτε καιρία πτώσιμος
ξυνανύτει βίου δύντος αὐγαῖς:
ταχεῖα δ᾽ ἄτα πέλει.
Κασάνδρα
1125ἆ ἆ, ἰδοὺ ἰδού: ἄπεχε τῆς βοὸς
τὸν ταῦρον: ἐν πέπλοισι
μελαγκέρῳ λαβοῦσα μηχανήματι
τύπτει: πίτνει δ᾽ <ἐν> ἐνύδρῳ τεύχει.
δολοφόνου λέβητος τύχαν σοι λέγω.
Χορός
1130οὐ κομπάσαιμ᾽ ἂν θεσφάτων γνώμων ἄκρος
εἶναι, κακῷ δέ τῳ προσεικάζω τάδε.
ἀπὸ δὲ θεσφάτων τίς ἀγαθὰ φάτις
βροτοῖς τέλλεται; κακῶν γὰρ διαὶ
πολυεπεῖς τέχναι θεσπιῳδὸν
1135φόβον φέρουσιν μαθεῖν.
Κασάνδρα
ἰὼ ἰὼ ταλαίνας κακόποτμοι τύχαι:
τὸ γὰρ ἐμὸν θροῶ πάθος ἐπεγχύδαν.
ποῖ δή με δεῦρο τὴν τάλαιναν ἤγαγες;
οὐδέν ποτ᾽ εἰ μὴ ξυνθανουμένην. τί γάρ;
Χορός
1140φρενομανής τις εἶ θεοφόρητος, ἀμ-
φὶ δ᾽ αὑτᾶς θροεῖς
νόμον ἄνομον, οἷά τις ξουθὰ
ἀκόρετος βοᾶς, φεῦ, ταλαίναις φρεσίν
Ἴτυν Ἴτυν στένουσ᾽ ἀμφιθαλῆ κακοῖς
1145ἀηδὼν βίον.
Κασάνδρα
ἰὼ ἰὼ λιγείας μόρον ἀηδόνος:
περέβαλον γάρ οἱ πτεροφόρον δέμας
θεοὶ γλυκύν τ᾽ αἰῶνα κλαυμάτων ἄτερ:
ἐμοὶ δὲ μίμνει σχισμὸς ἀμφήκει δορί.
Χορός
1150πόθεν ἐπισσύτους θεοφόρους [τ᾽] ἔχεις
ματαίους δύας,
τὰ δ᾽ ἐπίφοβα δυσφάτῳ κλαγγᾷ
μελοτυπεῖς ὁμοῦ τ᾽ ὀρθίοις ἐν νόμοις;
πόθεν ὅρους ἔχεις θεσπεσίας ὁδοῦ
1155κακορρήμονας;
Κασάνδρα
ἰὼ γάμοι γάμοι Πάριδος ὀλέθριοι φίλων.
ἰὼ Σκαμάνδρου πάτριον ποτόν.
τότε μὲν ἀμφὶ σὰς ἀϊόνας τάλαιν᾽
ἠνυτόμαν τροφαῖς:
1160νῦν δ᾽ ἀμφὶ Κωκυτόν τε κἀχερουσίους
ὄχθας ἔοικα θεσπιῳδήσειν τάχα.
Χορός
τί τόδε τορὸν ἄγαν ἔπος ἐφημίσω;
νεόγονος ἂν ἀΐων μάθοι.
πέπληγμαι δ᾽ ὑπαὶ δάκει φοινίῳ
1165δυσαλγεῖ τύχᾳ μινυρὰ [κακὰ] θρεομένας,
θραύματ᾽ ἐμοὶ κλύειν.
Κασάνδρα
ἰὼ πόνοι πόνοι πόλεος ὀλομένας τὸ πᾶν.
ἰὼ πρόπυργοι θυσίαι πατρὸς
πολυκανεῖς βοτῶν ποιονόμων: ἄκος δ᾽
1170οὐδὲν ἐπήρκεσαν
τὸ μὴ πόλιν μὲν ὥσπερ οὖν ἔχει παθεῖν.
ἐγὼ δὲ θερμόνους τάχ᾽ ἐν πέδῳ βαλῶ.
Χορός
ἑπόμενα προτέροισι τάδ᾽ ἐφημίσω.
καί τίς σε κακοφρονῶν τίθη-
1175σι δαίμων ὑπερβαρὴς ἐμπίτνων
μελίζειν πάθη γοερὰ θανατοφόρα.
τέρμα δ᾽ ἀμηχανῶ.
Κασάνδρα
καὶ μὴν ὁ χρησμὸς οὐκέτ᾽ ἐκ καλυμμάτων
ἔσται δεδορκὼς νεογάμου νύμφης δίκην:
1180λαμπρὸς δ᾽ ἔοικεν ἡλίου πρὸς ἀντολὰς
πνέων ἐσᾴξειν, ὥστε κύματος δίκην
κλύζειν πρὸς αὐγὰς τοῦδε πήματος πολὺ
μεῖζον: φρενώσω δ᾽ οὐκέτ᾽ ἐξ αἰνιγμάτων.
καὶ μαρτυρεῖτε συνδρόμως ἴχνος κακῶν
1185ῥινηλατούσῃ τῶν πάλαι πεπραγμένων.
τὴν γὰρ στέγην τήνδ᾽ οὔποτ᾽ ἐκλείπει χορὸς
ξύμφθογγος οὐκ εὔφωνος: οὐ γὰρ εὖ λέγει.
καὶ μὴν πεπωκώς γ᾽, ὡς θρασύνεσθαι πλέον,
βρότειον αἷμα κῶμος ἐν δόμοις μένει,
1190δύσπεμπτος ἔξω, συγγόνων Ἐρινύων.
ὑμνοῦσι δ᾽ ὕμνον δώμασιν προσήμεναι
πρώταρχον ἄτην: ἐν μέρει δ᾽ ἀπέπτυσαν
εὐνὰς ἀδελφοῦ τῷ πατοῦντι δυσμενεῖς.
ἥμαρτον, ἢ θηρῶ τι τοξότης τις ὥς;
1195ἢ ψευδόμαντίς εἰμι θυροκόπος φλέδων;
ἐκμαρτύρησον προυμόσας τό μ᾽ εἰδέναι
λόγῳ παλαιὰς τῶνδ᾽ ἁμαρτίας δόμων.
Χορός
καὶ πῶς ἂν ὅρκος, πῆγμα γενναίως παγέν,
παιώνιον γένοιτο; θαυμάζω δέ σου,
1200πόντου πέραν τραφεῖσαν ἀλλόθρουν πόλιν
κυρεῖν λέγουσαν, ὥσπερ εἰ παρεστάτεις.
~~~~~~~
KASSANDRA.
Otototoi, Gods, Earth, --
Apollon, Apollon!
CHOROS.
Why didst thou "ototoi" concerning Loxias?
Since he is none such as to suit a mourner.
KASSANDRA.
Otototoi, Gods, Earth, --
Apollon, Apollon!
CHOROS.
Ill-boding here again the god invokes she
-- Nowise empowered in woes to stand by helpful.
KASSANDRA.
Apollon, Apollon,
Guard of the ways, my destroyer!
For thou hast quite, this second time, destroyed me.
CHOROS.
To prophesy she seems of her own evils:
Remains the god-gift to the slave-soul present
KASSANDRA.
Apollon, Apollon,
Guard of the ways, my destroyer!
Ha, whither hast thou led me? to what roof now?
CHOROS.
To the Atreidai's roof: if this thou know'st not,
I tell it thee, nor this wilt thou call falsehood.
KASSANDRA.
How! How!
God-hated, then! Of many a crime it knew --
Self-slaying evils, halters too:
Man's-shambles, blood-besprinkler of the ground!
CHOROS.
She seems to be good-nosed, the stranger: dog-like,
She snuffs indeed the victims she will find there.
KASSANDRA.
How! How!
By the witnesses here I am certain now!
These children bewailing their slaughters -- flesh dressed in the fire
And devoured by their sire!
CHOROS.
Ay, we have heard of thy soothsaying glory,
Doubtless: but prophets none are we in scent of!
KASSANDRA.
Ah, gods, what ever does she meditate?
What this new anguish great?
Great in the house here she meditates ill
Such as friends cannot bear, cannot cure it: and still
Off stands all Resistance
Afar in the distance!
CHOROS.
Of these I witless am -- these prophesyings.
But those I knew: for the whole city bruits them.
KASSANDRA.
Ah, unhappy one, this thou consummatest?
Thy husband, thy bed's common guest,
In the bath having brightened. .. How shall I declare
Consummation? It soon will be there:
For hand after hand she outstretches,
At life as she reaches!
CHOROS.
Nor yet I've gone with thee! for -- after riddles --
Now, in blind oracles, I feel resourceless.
KASSANDRA.
Eh, eh, papai, papai,
What this, I espy?
Some net of Haides undoubtedly
Nay, rather, the snare
Is she who has share
In his bed, who takes part in the murder there!
But may a revolt --
Unceasing assault --
On the Race, raise a shout
Sacrificial, about
A victim -- by stoning --
For murder atoning!
CHOROS.
What this Erinus which i' the house thou callest
To raise her cry? Not me thy word enlightens!
To my heart has run
A drop of the crocus-dye:
Which makes for those
On earth by the spear that lie,
A common close
With life's descending sun.
Swift is the curse begun!
KASSANDRA.
How! How!
See -- see quick!
Keep the bull from the cow!
In the vesture she catching him, strikes him now
With the black-horned trick,
And he falls in the watery vase!
Of the craft-killing cauldron I tell thee the case!
CHOROS.
I would not boast to be a topping critic
Of oracles: but to some sort of evil
I liken these. From oracles, what good speech
To mortals, beside, is sent?
It comes of their evils: these arts word-abounding that sing the event
Bring the fear't is their office to teach.
KASSANDRA.
Ah me, ah me --
Of me unhappy, evil-destined fortunes!
For I bewail my proper woe
As, mine with his, all into one I throw.
Why hast thou hither me unhappy brought?
-- Unless that I should die with him -- for nought!
What else was sought?
CHOROS.
Thou art some mind-mazed creature, god-possessed:
And all about thyself dost wail
A lay -- no lay!
Like some brown nightingale
Insatiable of noise, who -- well-away! --
From her unhappy breast
Keeps moaning Itus, Itus, and his life
With evils, flourishing on each side, rife.
KASSANDRA.
Ah me, ah me,
The fate o' the nightingale, the clear resounder!
For a body wing-borne have the gods cast round her,
And sweet existence, from misfortunes free:
But for myself remains a sundering
With spear, the two-edged thing!
CHOROS.
Whence hast thou this on-rushing god-involving pain
And spasms in vain?
For, things that terrify,
With changing unintelligible cry
Thou strikest up in tune, yet all the while
After that Orthian style!
Whence hast thou limits to the oracular road,
That evils bode?
KASSANDRA.
Ah me, the nuptials, the nuptials of Paris, the deadly to friends!
Ah me, of Skamandros the draught
Paternal! There once, to these ends,
On thy banks was I brought,
The unhappy! And now, by Kokutos and Acheron's shore
I shall soon be, it seems, these my oracles singing once more!
CHOROS.
Why this word, plain too much,
Hast thou uttered? A babe might learn of such!
I am struck with a bloody bite -- here under --
At the fate woe-wreaking
Of thee shrill shrieking:
To me who hear -- a wonder!
KASSANDRA.
Ah me, the toils -- the toils of the city
The wholly destroyed: ah, pity,
Of the sacrificings my father made
In the ramparts' aid --
Much slaughter of grass-fed flocks -- that afforded no cure
That the city should not, as it does now, the burthen endure!
But I, with the soul on fire,
Soon to the earth shall cast me and expire.
CHOROS.
To things, on the former consequent,
Again hast thou given vent:
And 't is some evil-meaning fiend doth move thee,
Heavily falling from above thee,
To melodize thy sorrows -- else, in singing,
Calamitous, death-bringing!
And of all this the end
I am without resource to apprehend
KASSANDRA.
Well then, the oracle from veils no longer
Shall be outlooking, like a bride new-married:
But bright it seems, against the sun's uprisings
Breathing, to penetrate thee: so as, wave-like,
To wash against the rays a woe much greater
Than this. I will no longer teach by riddles.
And witness, running with me, that of evils
Done long ago, I nosing track the footstep!
For, this same roof here -- never quits a Choros
One-voiced, not well-tuned since no "well" it utters:
And truly having drunk, to get more courage,
Man's blood -- the Komos keeps within the household
-- Hard to be sent outside -- of sister Furies:
They hymn their hymn -- within the house close sitting --
The first beginning curse: in turn spit forth at
The Brother's bed, to him who spurned it hostile.
Have I missed aught, or hit I like a bowman?
False prophet am I, -- knock at doors, a babbler?
Henceforward witness, swearing now, I know not
By other's word the old sins of this household!
CHOROS.
And how should oath, bond honourably binding,
Become thy cure? No less I wonder at thee
-- That thou, beyond sea reared, a strange-tongued city
Shouldst hit in speaking, just as if thou stood'st by!
Aeschylus. Aeschylus, with an English translation by Herbert Weir Smyth, Ph. D. in two volumes. 2.Agamemnon. Cambridge. Cambridge, Mass., Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1926.
Alkaios
Alkaios
(lat. Alcaeus), jelentékeny görög lantos költő, ki 600 körül K. e. élt. Leszboszi születésű volt, miként Sapphó, s mint nemesi család sarja az arisztokrata-párt uralmáért kűzdött Mytilénében. Pittakosnak az uralomra való jutásakor önként odahagyta Leszboszt, hova később csak Pittakosnak engedelmével tért vissza. Harci, szerelmi és bordalait, melyeket aiol nyelvjárásban a tőle elnevezett alkaiosi metrumban költött, ügyes technika és szenvedélyes, mély érzelem jellemzik. Horatiusnak egyik mintaképe volt. A kevés töredék össze van gyűjtve Bergk «Poetae Lyrici Graeci» c. művének II. köt.-ben (Lipcse 1882, 4. kiad.). V. ö. Némethy G. Horatius és Alcaeus, (Egyet. Philologiai közl. 1884. évf.).
Forrás: Pallas Nagylexikon
Αλκαίος, (τέλη 7ου/6ος αι. π.Χ.)· λυρικός ποιητής και συνθέτης από τη Λέσβο, απ' όπου και το επώνυμο Λέσβιος ή Μυτιληναίος. Έδρασε κατά την 45η Ολυμπιάδα (γύρω στο 598 π.Χ.) και ήταν σύγχρονος της Σαπφούς . Η ζωή του υπήρξε τρικυμιώδης, γιατί πήρε μέρος στους αγώνες κατά των τυράννων της Λέσβου· πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής του σε εξορία γυρνώντας από το ένα μέρος στο άλλο. Τελικά γύρισε στη Λέσβο, όπου πέθανε. Ήταν γνωστός ως φίλος της καλοφαγίας και του ποτού· στον Αθήναιο (Γ, 29Α, 33) διαβάζουμε ότι "ο Αλκαίος ο μελοποιός και Αριστοφάνης ο κωμωδοποιός μεθύοντες έγραφον τα ποιήματα".
Ως ποιητής ο Αλκαίος κατείχε υψηλή θέση και, μαζί με τη Σαπφώ, θεωρούνταν ο κύριος εκπρόσωπος της αιολικής ποίησης. Η μούσα του αντλούσε την έμπνευσή της από μια φλογερή και ζωηρή φύση, ευγενική και φωτεινή. Έγραψε πατριωτικά και πολεμικά τραγούδια, ύμνους, ερωτικά, και ιδιαίτερα σκόλια , από τα οποία σώζονται μερικά αποσπάσματα. Βλ. Bergk PLG III, 147-197, ύμνοι, στασιωτικά, σκόλια, ερωτικά κτλ.· επίσης Bergk Anthol. Lyr. 183-193, και Αθήν. ΙΔ', 627Α. Επίσης Page, Sappho and Alcaeus, Οξφόρδη 1959. Στον Αλκαίο αποδίδεται η εισαγωγή ενός μετρικού σχήματος, της "αλκαϊκής στροφής".
Alkaios
(lat. Alcaeus), jelentékeny görög lantos költő, ki 600 körül K. e. élt. Leszboszi születésű volt, miként Sapphó, s mint nemesi család sarja az arisztokrata-párt uralmáért kűzdött Mytilénében. Pittakosnak az uralomra való jutásakor önként odahagyta Leszboszt, hova később csak Pittakosnak engedelmével tért vissza. Harci, szerelmi és bordalait, melyeket aiol nyelvjárásban a tőle elnevezett alkaiosi metrumban költött, ügyes technika és szenvedélyes, mély érzelem jellemzik. Horatiusnak egyik mintaképe volt. A kevés töredék össze van gyűjtve Bergk «Poetae Lyrici Graeci» c. művének II. köt.-ben (Lipcse 1882, 4. kiad.). V. ö. Némethy G. Horatius és Alcaeus, (Egyet. Philologiai közl. 1884. évf.).
Forrás: Pallas Nagylexikon
Αλκαίος, (τέλη 7ου/6ος αι. π.Χ.)· λυρικός ποιητής και συνθέτης από τη Λέσβο, απ' όπου και το επώνυμο Λέσβιος ή Μυτιληναίος. Έδρασε κατά την 45η Ολυμπιάδα (γύρω στο 598 π.Χ.) και ήταν σύγχρονος της Σαπφούς . Η ζωή του υπήρξε τρικυμιώδης, γιατί πήρε μέρος στους αγώνες κατά των τυράννων της Λέσβου· πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής του σε εξορία γυρνώντας από το ένα μέρος στο άλλο. Τελικά γύρισε στη Λέσβο, όπου πέθανε. Ήταν γνωστός ως φίλος της καλοφαγίας και του ποτού· στον Αθήναιο (Γ, 29Α, 33) διαβάζουμε ότι "ο Αλκαίος ο μελοποιός και Αριστοφάνης ο κωμωδοποιός μεθύοντες έγραφον τα ποιήματα".
Ως ποιητής ο Αλκαίος κατείχε υψηλή θέση και, μαζί με τη Σαπφώ, θεωρούνταν ο κύριος εκπρόσωπος της αιολικής ποίησης. Η μούσα του αντλούσε την έμπνευσή της από μια φλογερή και ζωηρή φύση, ευγενική και φωτεινή. Έγραψε πατριωτικά και πολεμικά τραγούδια, ύμνους, ερωτικά, και ιδιαίτερα σκόλια , από τα οποία σώζονται μερικά αποσπάσματα. Βλ. Bergk PLG III, 147-197, ύμνοι, στασιωτικά, σκόλια, ερωτικά κτλ.· επίσης Bergk Anthol. Lyr. 183-193, και Αθήν. ΙΔ', 627Α. Επίσης Page, Sappho and Alcaeus, Οξφόρδη 1959. Στον Αλκαίο αποδίδεται η εισαγωγή ενός μετρικού σχήματος, της "αλκαϊκής στροφής".
Alkaios
Staatliche Antikensammlungen, Munich, Germany
Artist/Maker
Deutsch: Brygos-Maler
English: Brygos Painter
Français : Peintre de Brygos
Description
Deutsch: Alkaios und Sappho. Seite A von einer attischen rotfigurigen Kalathos, um 470 v. Chr. Aus Akragas (Sizilien).
English: Alcaeus and Sappho. Side A of an Attic red-figure kalathos, ca. 470 BC. From Akragas (Sicily).
Français : Alcée et Sappho. Face A d'un kalathos attique à figures rouges, v. 470 av. J.-C. Provenance : Akragas (Sicile).
Dimensions H. 52 cm
Accession number Inv. 2416
Location Room 3
References Beazley, ARV2, 385, 228
Staatliche Antikensammlungen, Munich, Germany
Artist/Maker
Deutsch: Brygos-Maler
English: Brygos Painter
Français : Peintre de Brygos
Description
Deutsch: Alkaios und Sappho. Seite A von einer attischen rotfigurigen Kalathos, um 470 v. Chr. Aus Akragas (Sizilien).
English: Alcaeus and Sappho. Side A of an Attic red-figure kalathos, ca. 470 BC. From Akragas (Sicily).
Français : Alcée et Sappho. Face A d'un kalathos attique à figures rouges, v. 470 av. J.-C. Provenance : Akragas (Sicile).
Dimensions H. 52 cm
Accession number Inv. 2416
Location Room 3
References Beazley, ARV2, 385, 228
Alkaios
OLÁH GÁBOR
NAPLÓK
''Sapphóról olvastam most egy kedves kis könyvet; Kallós Ede írta.[3] Fehérre tisztázza a misztikus életű görög költőnőt. Nem hetairákat tanított a szerelem művészetére, mint a régibb, szennyes képzeletű kutatók állítják, hanem tisztességes leánynevelő intézete volt, ahol lantpengetés és énekszó mellett táncoltak a kis Kleisek, Attisok,[4] megtanulva, hogy kell tánc közben csuklóval súrolni a combokat. Kallós a leszboszi szerelem vádja alól is tisztázza Sapphot; nem igaz, nem voltak természetellenes viszonyai a fiatal lányokkal; csak, mint "aggszűz" (=ez Sappho szava, állítólag ő használja először), mint aggszűz, az el nem ért anyaság érzését éli ki tanítványai körében, no, és azonkívül a férfival ki nem élt szerelmi vonzódást is rájuk pazarolja, de: hony soit qui mal y pense (sic!).[5] Phaonhoz való reménytelen szerelme: egy allegória, vagy mítosz félremagyarázása.[6] Hogy Sappho igen tisztességes hölgy lehetett, döntő tanú rá kortársa, Alkaios költő, akinek Sapphohoz intézett dalából fennmaradt e pár sor: "Ibolyaszín-fürtű Sappho, te szelíden mosolygó, fenséges asszony, szólni szeretnék hozzád, de visszafojtja szómat az áhítatos, szemérmes tisztelet..." Így nem igen lehet hetaira-nevelőt aposztrofálni, még Sappho idejében sem.''
[3] Kallós Ede: Sappho. Bp., 1922.
[4] Kleisz: Szappho lánya, Atthisz: a költőnő egyik társnője, akihez verset is írt.
[5] Honni soit qui mal y pense: huncut, aki rosszra gondol.
[6] Phaón: kitalált személy, az elbeszélés szerint visszautasította Szappho szerelmét, aki emiatt öngyilkos lett.
OLÁH GÁBOR
NAPLÓK
''Sapphóról olvastam most egy kedves kis könyvet; Kallós Ede írta.[3] Fehérre tisztázza a misztikus életű görög költőnőt. Nem hetairákat tanított a szerelem művészetére, mint a régibb, szennyes képzeletű kutatók állítják, hanem tisztességes leánynevelő intézete volt, ahol lantpengetés és énekszó mellett táncoltak a kis Kleisek, Attisok,[4] megtanulva, hogy kell tánc közben csuklóval súrolni a combokat. Kallós a leszboszi szerelem vádja alól is tisztázza Sapphot; nem igaz, nem voltak természetellenes viszonyai a fiatal lányokkal; csak, mint "aggszűz" (=ez Sappho szava, állítólag ő használja először), mint aggszűz, az el nem ért anyaság érzését éli ki tanítványai körében, no, és azonkívül a férfival ki nem élt szerelmi vonzódást is rájuk pazarolja, de: hony soit qui mal y pense (sic!).[5] Phaonhoz való reménytelen szerelme: egy allegória, vagy mítosz félremagyarázása.[6] Hogy Sappho igen tisztességes hölgy lehetett, döntő tanú rá kortársa, Alkaios költő, akinek Sapphohoz intézett dalából fennmaradt e pár sor: "Ibolyaszín-fürtű Sappho, te szelíden mosolygó, fenséges asszony, szólni szeretnék hozzád, de visszafojtja szómat az áhítatos, szemérmes tisztelet..." Így nem igen lehet hetaira-nevelőt aposztrofálni, még Sappho idejében sem.''
[3] Kallós Ede: Sappho. Bp., 1922.
[4] Kleisz: Szappho lánya, Atthisz: a költőnő egyik társnője, akihez verset is írt.
[5] Honni soit qui mal y pense: huncut, aki rosszra gondol.
[6] Phaón: kitalált személy, az elbeszélés szerint visszautasította Szappho szerelmét, aki emiatt öngyilkos lett.
Alkeides
Alkeides (2-3. sz. i.u.), alexandriai zenesz.
Αλκείδης, (2ος/3ος αί. μ.Χ.)· μουσικός από την Αλεξάνδρεια, ένας από τους δειπνοσοφιστές του Αθήναιου (A', IF): "μουσικός δε παρήν Αλκείδης ο Αλεξανδρεύς". Το όνομά του εμφανίζεται επίσης δύο φορές στο Δ', 174Β, 75: όταν από ένα γειτονικό σπίτι ακούστηκε πολύ γλυκός και ευχάριστος ήχος από ύδραυλη , ο Ουλπιανός, ένας άλλος δειπνοσοφιστής, στράφηκε "προς τον μουσικό Αλκείδη" και τράβηξε την προσοχή του στον αρμονικό (ευφωνικό) ήχο, τόσο διαφορετικό σε χαρακτήρα από τον ήχο "του μόναυλου
, τόσο κοινού σε σας τους Αλεξανδρινούς, που προκαλεί πόνο (ενόχληση) στους ακροατές παρά μουσική ευχαρίστηση". Η παρατήρηση αυτή έδωσε την ευκαιρία στον Αλκείδη να υπερασπιστεί τα επιτεύγματα των Αλεξανδρινών στη μουσική και να βγάλει έναν μακρό και πληροφοριακό λόγο για τα μουσικά όργανα, που επεκτείνεται σε ολόκληρο το βιβλίο Δ' (174Β, 75, ως 185Α, 84). Η εποχή που έζησε είναι άγνωστη, αλλά μπορεί να θεωρηθεί σύγχρονος του Αθήναιου (2ος/3ος αι. μ.Χ.)
Alkeides (2-3. sz. i.u.), alexandriai zenesz.
Αλκείδης, (2ος/3ος αί. μ.Χ.)· μουσικός από την Αλεξάνδρεια, ένας από τους δειπνοσοφιστές του Αθήναιου (A', IF): "μουσικός δε παρήν Αλκείδης ο Αλεξανδρεύς". Το όνομά του εμφανίζεται επίσης δύο φορές στο Δ', 174Β, 75: όταν από ένα γειτονικό σπίτι ακούστηκε πολύ γλυκός και ευχάριστος ήχος από ύδραυλη , ο Ουλπιανός, ένας άλλος δειπνοσοφιστής, στράφηκε "προς τον μουσικό Αλκείδη" και τράβηξε την προσοχή του στον αρμονικό (ευφωνικό) ήχο, τόσο διαφορετικό σε χαρακτήρα από τον ήχο "του μόναυλου
, τόσο κοινού σε σας τους Αλεξανδρινούς, που προκαλεί πόνο (ενόχληση) στους ακροατές παρά μουσική ευχαρίστηση". Η παρατήρηση αυτή έδωσε την ευκαιρία στον Αλκείδη να υπερασπιστεί τα επιτεύγματα των Αλεξανδρινών στη μουσική και να βγάλει έναν μακρό και πληροφοριακό λόγο για τα μουσικά όργανα, που επεκτείνεται σε ολόκληρο το βιβλίο Δ' (174Β, 75, ως 185Α, 84). Η εποχή που έζησε είναι άγνωστη, αλλά μπορεί να θεωρηθεί σύγχρονος του Αθήναιου (2ος/3ος αι. μ.Χ.)
Apypios
Alypios
gör. zene-író Kr. u. a IV. században, szül. Alexandriában, szerzője egy «Introductio musica» című munkának, amelyben a régi görög zenére vonatkozó érdekes adatokat mondott el.
Forrás: Pallas Nagylexikon
Αλύπιος, (3ος ή 4ος αι. μ.Χ.)· θεωρητικός της μουσικής. Η εποχή του τοποθετείται από τον Meibom στον 2ο αι. μ.Χ., και από τον Carl v. Jan (Philologus 30, σ. 402, 4) μετά τον Πτολεμαίο (2ος αι. μ.Χ.). Τίποτε δεν είναι γνωστό για τη ζωή του. Το βιβλίο του Εισαγωγή Μουσική, που αποτελείται αποκλειστικά από πίνακες των ελληνικών κλιμάκων (15 "τόνοι ") στα τρία γένη με την παρασημαντική τους, είναι η κύρια πηγή της γνώσης μας για την αρχαία ελληνική σημειογραφία και τις κλίμακες.
Η Εισαγωγή εκδόθηκε πρώτα, στο Leyden, εκδ. Elzevir, με σχόλια από τον Ιωάννη Μεούρσιο (Johannes Meursius), μαζί με τα Αρμονικά Στοιχεία του Αριστόξενου και το Εγχειρίδιον (Αρμονικής Εγχειρίδιον) του Νικόμαχου (Aristoxenus, Nicomachus, Alypius, auctores musici antiquissimi, Lugduni 1616, σσ. 95-124). Ο Athanasius Kircher δημοσίευσε στην έκδοσή του Musurgia Universalis (Ρώμη 1650, τόμ. Ι, απέναντι στη σελ. 540) πίνακες της ελληνικής παρασημαντικής κατά τον Αλύπιο. Αλλά η πρώτη αξιόπιστη έκδοση της Εισαγωγής του Αλύπιου έγινε από τον Marco Meibom, με λατινική μετάφραση, στη μεγάλη έκδοσή του Antiquae musicae auctores septem, graece et latine, Amsterdam 1652, τόμ. I, iv, σσ. 1-65.
Μια πιο πρόσφατη και πολύ αξιόλογη έκδοση του ελληνικού κειμένου έγινε από τον Carl v. Jan (1836-1898) στο Musici scriptores Graeci (Λιψία 1895· η Εισαγωγή βρίσκεται στο VIII, σσ. 367-406). Η Εισαγωγή μεταφράστηκε στα γαλλικά από τον Ch. Emile Ruelle σύμφωνα με το ελληνικό κείμενο του Meibom και δημοσιεύτηκε (χωρίς το ελληνικό κείμενο) με σχόλια στη σειρά του Alypius, Gaudence et Bacchius l'Ancien (Παρίσι 1895, σσ. 1-48· στις σσ. 141-2 περιέχεται πλήρης πίνακας της ελληνικής σημειογραφίας· η σειρά των τριών Ελλήνων θεωρητικών είναι ο αρ. V στην έκδοσή του Collection des auteurs grecs relatifs a la musique, 1870-1895).
Σημείωση: To όνομα του Αλύπιου αναφέρεται στους Βίους των Σοφιστών του Ευνάπιου (έκδ. Loeb, σ. 373 κε.), σε σχέση με τον Ιάμβλιχο· επίσης, αναφέρεται από τον Κασσιόδωρο (Migne PL 70, στήλ. 1272). Βλ. Ε. Graf: Alypios, Pauly RE II, στήλ. 1710-1711, Στουτγάρδη 1894.
Alypios
gör. zene-író Kr. u. a IV. században, szül. Alexandriában, szerzője egy «Introductio musica» című munkának, amelyben a régi görög zenére vonatkozó érdekes adatokat mondott el.
Forrás: Pallas Nagylexikon
Αλύπιος, (3ος ή 4ος αι. μ.Χ.)· θεωρητικός της μουσικής. Η εποχή του τοποθετείται από τον Meibom στον 2ο αι. μ.Χ., και από τον Carl v. Jan (Philologus 30, σ. 402, 4) μετά τον Πτολεμαίο (2ος αι. μ.Χ.). Τίποτε δεν είναι γνωστό για τη ζωή του. Το βιβλίο του Εισαγωγή Μουσική, που αποτελείται αποκλειστικά από πίνακες των ελληνικών κλιμάκων (15 "τόνοι ") στα τρία γένη με την παρασημαντική τους, είναι η κύρια πηγή της γνώσης μας για την αρχαία ελληνική σημειογραφία και τις κλίμακες.
Η Εισαγωγή εκδόθηκε πρώτα, στο Leyden, εκδ. Elzevir, με σχόλια από τον Ιωάννη Μεούρσιο (Johannes Meursius), μαζί με τα Αρμονικά Στοιχεία του Αριστόξενου και το Εγχειρίδιον (Αρμονικής Εγχειρίδιον) του Νικόμαχου (Aristoxenus, Nicomachus, Alypius, auctores musici antiquissimi, Lugduni 1616, σσ. 95-124). Ο Athanasius Kircher δημοσίευσε στην έκδοσή του Musurgia Universalis (Ρώμη 1650, τόμ. Ι, απέναντι στη σελ. 540) πίνακες της ελληνικής παρασημαντικής κατά τον Αλύπιο. Αλλά η πρώτη αξιόπιστη έκδοση της Εισαγωγής του Αλύπιου έγινε από τον Marco Meibom, με λατινική μετάφραση, στη μεγάλη έκδοσή του Antiquae musicae auctores septem, graece et latine, Amsterdam 1652, τόμ. I, iv, σσ. 1-65.
Μια πιο πρόσφατη και πολύ αξιόλογη έκδοση του ελληνικού κειμένου έγινε από τον Carl v. Jan (1836-1898) στο Musici scriptores Graeci (Λιψία 1895· η Εισαγωγή βρίσκεται στο VIII, σσ. 367-406). Η Εισαγωγή μεταφράστηκε στα γαλλικά από τον Ch. Emile Ruelle σύμφωνα με το ελληνικό κείμενο του Meibom και δημοσιεύτηκε (χωρίς το ελληνικό κείμενο) με σχόλια στη σειρά του Alypius, Gaudence et Bacchius l'Ancien (Παρίσι 1895, σσ. 1-48· στις σσ. 141-2 περιέχεται πλήρης πίνακας της ελληνικής σημειογραφίας· η σειρά των τριών Ελλήνων θεωρητικών είναι ο αρ. V στην έκδοσή του Collection des auteurs grecs relatifs a la musique, 1870-1895).
Σημείωση: To όνομα του Αλύπιου αναφέρεται στους Βίους των Σοφιστών του Ευνάπιου (έκδ. Loeb, σ. 373 κε.), σε σχέση με τον Ιάμβλιχο· επίσης, αναφέρεται από τον Κασσιόδωρο (Migne PL 70, στήλ. 1272). Βλ. Ε. Graf: Alypios, Pauly RE II, στήλ. 1710-1711, Στουτγάρδη 1894.
Alypios
''A hangjegyírásra vonatkozóan tudni kell, hogy kétféle betűkotta írást használtak: egyet a vokális zene, egymásikat pedig a hangszeres zene hangjainak lejegyzésére. A kutatók szerint e kettő közül a hangszeres kottaírás az ősibb. Ennek kialakulását több száz évvel korábbinak tartják, és az az általános vélemény,hogy ebből alakult ki később a vokális kottaírás. Alapvető nehézség, hogy az ókori görög zeneszerzők az újkori európaiakkal ellentétben előszeretettel komponáltak kromatikus { D; Disz; E; Eisz…} és enharmonikus hangsorokra épülő műveket is, amelyekben előfordult a félhangnál kisebb hangköz is. Mivel nem ismerték az egészhangok keresztekkel, illetve békkel való modulálását, ezért minden egyes hangnakkülön jele volt. Alypios nyomán összesen hetven jel (és hangmagasság) különböztethető meg mind a vokális, mind az instrumentális hangjegyzés esetében. Ezekkel a jelekkel több mint három teljes oktáv írható lenegyedhangokra lebontva. Mivel a teljes görög ábécé összes betűinek a száma nem éri el a harmincat sem, ez a kétszer hetven hangjel úgy értendő, hogy ugyanazt a jelet formailag módosítják, és így a módosult jel már egy másik hangot jelöl.''
''A hangjegyírásra vonatkozóan tudni kell, hogy kétféle betűkotta írást használtak: egyet a vokális zene, egymásikat pedig a hangszeres zene hangjainak lejegyzésére. A kutatók szerint e kettő közül a hangszeres kottaírás az ősibb. Ennek kialakulását több száz évvel korábbinak tartják, és az az általános vélemény,hogy ebből alakult ki később a vokális kottaírás. Alapvető nehézség, hogy az ókori görög zeneszerzők az újkori európaiakkal ellentétben előszeretettel komponáltak kromatikus { D; Disz; E; Eisz…} és enharmonikus hangsorokra épülő műveket is, amelyekben előfordult a félhangnál kisebb hangköz is. Mivel nem ismerték az egészhangok keresztekkel, illetve békkel való modulálását, ezért minden egyes hangnakkülön jele volt. Alypios nyomán összesen hetven jel (és hangmagasság) különböztethető meg mind a vokális, mind az instrumentális hangjegyzés esetében. Ezekkel a jelekkel több mint három teljes oktáv írható lenegyedhangokra lebontva. Mivel a teljes görög ábécé összes betűinek a száma nem éri el a harmincat sem, ez a kétszer hetven hangjel úgy értendő, hogy ugyanazt a jelet formailag módosítják, és így a módosult jel már egy másik hangot jelöl.''
Idorendi tablazathoz
[Ennel a peldanal az oszlop melle hangszer kepeket tettek.]
''The oldest musical instrument that has been discovered dates back to the Middle Neolithic era (5000 BC). It is a single-hole whistle made of carved bone (pict.1) found in Thessaly and is exhibited in the Museum of Volos.
Subsequent records come from the Cycladic civilization of the 3rd millennium BC. Cycladic figurines (National Archaeological Museum of Athens) of angle harp (pict. 2), aulos (usually a double-reed flute) (pict.9) and syrinxes (pan pipes) players show evidence of a vivid musical tradition already existent in that era.
Evidence also exist in Minoan and Mycenaean civilization (2nd millennium BC) where the lyre, the sistrum and finger-cymbals (comparable to the castanets). In Homer’s epic poems there are many references to music and we know that poets recited the poems themselves or sang the poems accompanied by a kithara (a seven- stringed lyre).
In religious ceremonies, important figures like Apollo, Dionysus and Orpheus are directly connected to music.
During the Archaic Period the nomoi are established (musical pieces for aulos, kithara or/and voice in seven parts, characterized by a very strict structure). The seven-stringed lyre is also established during this period and the musical contests (kithara, aulos and/or voice) are founded at the same time with the Olympic Games.
In Classical Greece, music had incorporated the musical traditions of neighboring cultures and acquired a specific form and system. Tragedy and comedy are directly connected to music (practically the entire text was set to music). Philosophers like Pythagoras, Plato and Aristotle explored the connection between music and mathematics, philosophy and the human soul. Standardized pieces are created like the paean (hymn accompanied by the kithara in honour of Apollo), the dithyramb (hymn accompanied by the aulos in honour of Dionysus), the hymn, the thrinos (Greek for lamentation), the hymenaios (a wedding song), and the skolion (a song for wine-drinking accompanied by the aulos or varviton (a variation of the lyre).
In 5th century BC, a new form of music with a greater variety of notes, melodies and expression is formed. In the years to come, texts on musical theory are written, notation is crystallized, new instruments like the hydraulis (a type of automatic pipe organ using water as a power source) are created, Greek music spreads throughout the Hellenistic world, evidently influencing music in other cultures; like those of Rome and the Middle East and constitutes the international musical system until the early Byzantine Period. Later on, Byzantine music as well as Western music has built on this music tradition whose mark is evident to this day.''
[Ennel a peldanal az oszlop melle hangszer kepeket tettek.]
''The oldest musical instrument that has been discovered dates back to the Middle Neolithic era (5000 BC). It is a single-hole whistle made of carved bone (pict.1) found in Thessaly and is exhibited in the Museum of Volos.
Subsequent records come from the Cycladic civilization of the 3rd millennium BC. Cycladic figurines (National Archaeological Museum of Athens) of angle harp (pict. 2), aulos (usually a double-reed flute) (pict.9) and syrinxes (pan pipes) players show evidence of a vivid musical tradition already existent in that era.
Evidence also exist in Minoan and Mycenaean civilization (2nd millennium BC) where the lyre, the sistrum and finger-cymbals (comparable to the castanets). In Homer’s epic poems there are many references to music and we know that poets recited the poems themselves or sang the poems accompanied by a kithara (a seven- stringed lyre).
In religious ceremonies, important figures like Apollo, Dionysus and Orpheus are directly connected to music.
During the Archaic Period the nomoi are established (musical pieces for aulos, kithara or/and voice in seven parts, characterized by a very strict structure). The seven-stringed lyre is also established during this period and the musical contests (kithara, aulos and/or voice) are founded at the same time with the Olympic Games.
In Classical Greece, music had incorporated the musical traditions of neighboring cultures and acquired a specific form and system. Tragedy and comedy are directly connected to music (practically the entire text was set to music). Philosophers like Pythagoras, Plato and Aristotle explored the connection between music and mathematics, philosophy and the human soul. Standardized pieces are created like the paean (hymn accompanied by the kithara in honour of Apollo), the dithyramb (hymn accompanied by the aulos in honour of Dionysus), the hymn, the thrinos (Greek for lamentation), the hymenaios (a wedding song), and the skolion (a song for wine-drinking accompanied by the aulos or varviton (a variation of the lyre).
In 5th century BC, a new form of music with a greater variety of notes, melodies and expression is formed. In the years to come, texts on musical theory are written, notation is crystallized, new instruments like the hydraulis (a type of automatic pipe organ using water as a power source) are created, Greek music spreads throughout the Hellenistic world, evidently influencing music in other cultures; like those of Rome and the Middle East and constitutes the international musical system until the early Byzantine Period. Later on, Byzantine music as well as Western music has built on this music tradition whose mark is evident to this day.''
Amphion
Amphion
[...]1. A. és Zethus, «Boeotia fehérlovú Dioscurusai« (Eurip. Phoen. 606), Antiope és Zeus viszonyából született ikrek. Anyjuk, a thebaei Asopus folyónak (Hom. Od. 11, 260), vagy más hagyomány szerint (Paus. 2, 6, 1) Nycteusnak (Hyrieus fiának) leánya, áldott állapotában Sicyonba, Eopoeus királyhoz menekült, a ki nőül is vette. Nycteus kétségbeesésében öngyilkos lett, s haldokolva öcscsére, Lycusra bizta a feladatot, hogy bosszút álljon Antiopén és férjén. Lycus Sicyont valóban elfoglalta, Epopeust megölte, s Antiopét foglya gyanánt Thebaebe hurczolta. Útközben Antiope ikreit megszülte és kitette a Cithaeron hegyén, hol pásztoremberek megtalálták és fölnevelték. Thebaeben Lycus és neje, Drice, Antiopét szigorú fogságban tartják, de lánczai egy alkalommal csodálatos módon lehullanak, s ő elmenekülve, a Cithaeron vidékén keres menedéket, hol egy kunyhóban fiai fölismerik és megboszulására szervezkednek. Thebaet megtámadván, Lycust megölik, Dircét – mint azt a rhodusi Apollonius és Tauriscus által készített híres «farnesi bika» szoborcsoportozat mutatja (61. á. A farnesi birkának [Plin. N. H. 36, 33] nevezett csoport a legnagyobb szobrászati mű, mely az ókorból fenmaradt, egyetlen darab márványból van faragva. Eredetileg Rhodusban állott, a honnan Augustus hozatta Rómába. A XVI. században Garacalla thermáiban került napvilágra, jelenleg a nápolyi muzeum dísze. A művész a legdrámaibb mozzanatot örökítette meg. A lyrával jellemzett szelídebb Amphion, kinek térdeit Dirce átkulcsolja, és testvére Zethus a legnagyobb erőfeszítéssel fékezik meg a vad bikát, mely a következő pillanatban halálra hurczolja Dircét. A háttérben Antiope áll. A jelenet helyét, a Cithaeront, jelképileg az előtérbe elhelyezett pásztor jelzi) – egy bika szarvához kötik, mely halálra vonszolja; holttestét azután egy közeli forrásba dobják, melyet Dirce nevéről neveztek el. Apollod. 3, 5, 5. A város uraiként az ikrek falakat építettek; Zethus, az erősebbik, hozta a szomszéd hegyekről a köveket, Amphion bűvös langjának hangjaira pedig a kövek egymáshoz illeszkedtek. Hom. Od. 11, 263. Hor. Ep. ad Pis. 394 sk. Ezután Zethus Thebét, Asopus leányát, vagy egy másik hagyomány szerint Aëdont (= pacsirta), Pandareus leányát vette nőül, A. pedig a szerencsétlen Niobének (l. e.) lett férje, ki csaldja elpusztulásakor öngyilkos lett, s testvérével együtt közös sirban talált Thebaeben nyugvóhelyet. Irodalom: A mythus magyarázatára vonatkozólag l. Preller: Griechische Mythologie.3 II, 31 sk. Décharme: Mythologie de la Grèce antique 573 sk. Cox: Mythologie of the Arian Nations II. 249. – 2. A boetiai Orchomenus királya. Hom. Od. 11, 283. – 3. Az epeusok egyik vezére. Hom. Il. 13, 692.
G. J.
~~~~~~
Αμφίων, διάσημος μυθικός κιθαρωδός , γιος του Δία και της Αντιόπης. Πολλοί μύθοι έχουν δημιουργηθεί γύρω από το όνομά του και διασώθηκαν από πολλούς συγγραφείς. Σύμφωνα με μια παράδοση, υπήρξε ο πρώτος που έπαιζε λύρα , τέχνη που διδάχτηκε από τον Ερμή ή τον ίδιο τον Δία. Έμαθε από τους Λυδούς τη λυδική αρμονία και σ' αυτόν αποδιδόταν η εφεύρεση (επινόηση) της κιθαρωδίας και της κιθαρωδικής τέχνης, και η προσθήκη τριών χορδών στις παλιές τέσσερις της λύρας.
(Ηρακλ. Ποντ. στον Πλούτ. Περί μουσ. 1131F, 3· Παυσ. Β', 6, 4, και Θ', 5, 7-9).
Το όνομά του έχει συνδεθεί με το χτίσιμο των τειχών της Θήβας· κατά την παράδοση ο δίδυμος αδελφός του Ζήθος με τη μυθική δύναμή του μετέφερε βράχους από τα βουνά, ενώ ο Αμφίων με τη λύρα και το τραγούδι του τις μάγευε, έτσι που από μόνες τους τοποθετούνταν και στερεώνονταν πάνω στα τείχη. Με αυτό τον τρόπο χτίστηκαν τα τείχη της Θήβας με τις επτά πύλες· "επτάπυλος" χάρη στην επτάχορδη λύρα του Αμφίονα (πρβ. Ησίοδος, FHG Ι, 204· Excerpta ex Nicom. Mb 29, C.v.J. 266, κτλ.). Ευρ. Φοίν. 823-824.
Ο ποιητής, "ο τα έπη ες Εύρώπην ποιήσας", λέει ότι τα τραγούδια του Αμφίονα είχαν τη δύναμη να τραβούν πίσω του πέτρες και άγρια ζώα (Παυσ. ό.π.).
Κατά τον Παυσανία (Θ', 17, 7), ο κοινός τάφος των δίδυμων αδελφών βρισκόταν πάνω στο "Αμφείον", ενα λόφο βορειοανατολικά της περίφημης ακρόπολης της Θήβας Καδμείας, και οι Θηβαίοι συνήθιζαν να δείχνουν "τις πέτρες που από μόνες τους τοποθετήθηκαν εκεί ακολουθώντας το τραγούδι του Αμφίονα".
Ο Αμφίων παντρεύτηκε την κόρη του Τάνταλου Νιόβη και, σύμφωνα με μια παράδοση, σκοτώθηκε από τον Απόλλωνα (Λουκ. Περί ορχ. 44).
Amphion
[...]1. A. és Zethus, «Boeotia fehérlovú Dioscurusai« (Eurip. Phoen. 606), Antiope és Zeus viszonyából született ikrek. Anyjuk, a thebaei Asopus folyónak (Hom. Od. 11, 260), vagy más hagyomány szerint (Paus. 2, 6, 1) Nycteusnak (Hyrieus fiának) leánya, áldott állapotában Sicyonba, Eopoeus királyhoz menekült, a ki nőül is vette. Nycteus kétségbeesésében öngyilkos lett, s haldokolva öcscsére, Lycusra bizta a feladatot, hogy bosszút álljon Antiopén és férjén. Lycus Sicyont valóban elfoglalta, Epopeust megölte, s Antiopét foglya gyanánt Thebaebe hurczolta. Útközben Antiope ikreit megszülte és kitette a Cithaeron hegyén, hol pásztoremberek megtalálták és fölnevelték. Thebaeben Lycus és neje, Drice, Antiopét szigorú fogságban tartják, de lánczai egy alkalommal csodálatos módon lehullanak, s ő elmenekülve, a Cithaeron vidékén keres menedéket, hol egy kunyhóban fiai fölismerik és megboszulására szervezkednek. Thebaet megtámadván, Lycust megölik, Dircét – mint azt a rhodusi Apollonius és Tauriscus által készített híres «farnesi bika» szoborcsoportozat mutatja (61. á. A farnesi birkának [Plin. N. H. 36, 33] nevezett csoport a legnagyobb szobrászati mű, mely az ókorból fenmaradt, egyetlen darab márványból van faragva. Eredetileg Rhodusban állott, a honnan Augustus hozatta Rómába. A XVI. században Garacalla thermáiban került napvilágra, jelenleg a nápolyi muzeum dísze. A művész a legdrámaibb mozzanatot örökítette meg. A lyrával jellemzett szelídebb Amphion, kinek térdeit Dirce átkulcsolja, és testvére Zethus a legnagyobb erőfeszítéssel fékezik meg a vad bikát, mely a következő pillanatban halálra hurczolja Dircét. A háttérben Antiope áll. A jelenet helyét, a Cithaeront, jelképileg az előtérbe elhelyezett pásztor jelzi) – egy bika szarvához kötik, mely halálra vonszolja; holttestét azután egy közeli forrásba dobják, melyet Dirce nevéről neveztek el. Apollod. 3, 5, 5. A város uraiként az ikrek falakat építettek; Zethus, az erősebbik, hozta a szomszéd hegyekről a köveket, Amphion bűvös langjának hangjaira pedig a kövek egymáshoz illeszkedtek. Hom. Od. 11, 263. Hor. Ep. ad Pis. 394 sk. Ezután Zethus Thebét, Asopus leányát, vagy egy másik hagyomány szerint Aëdont (= pacsirta), Pandareus leányát vette nőül, A. pedig a szerencsétlen Niobének (l. e.) lett férje, ki csaldja elpusztulásakor öngyilkos lett, s testvérével együtt közös sirban talált Thebaeben nyugvóhelyet. Irodalom: A mythus magyarázatára vonatkozólag l. Preller: Griechische Mythologie.3 II, 31 sk. Décharme: Mythologie de la Grèce antique 573 sk. Cox: Mythologie of the Arian Nations II. 249. – 2. A boetiai Orchomenus királya. Hom. Od. 11, 283. – 3. Az epeusok egyik vezére. Hom. Il. 13, 692.
G. J.
~~~~~~
Αμφίων, διάσημος μυθικός κιθαρωδός , γιος του Δία και της Αντιόπης. Πολλοί μύθοι έχουν δημιουργηθεί γύρω από το όνομά του και διασώθηκαν από πολλούς συγγραφείς. Σύμφωνα με μια παράδοση, υπήρξε ο πρώτος που έπαιζε λύρα , τέχνη που διδάχτηκε από τον Ερμή ή τον ίδιο τον Δία. Έμαθε από τους Λυδούς τη λυδική αρμονία και σ' αυτόν αποδιδόταν η εφεύρεση (επινόηση) της κιθαρωδίας και της κιθαρωδικής τέχνης, και η προσθήκη τριών χορδών στις παλιές τέσσερις της λύρας.
(Ηρακλ. Ποντ. στον Πλούτ. Περί μουσ. 1131F, 3· Παυσ. Β', 6, 4, και Θ', 5, 7-9).
Το όνομά του έχει συνδεθεί με το χτίσιμο των τειχών της Θήβας· κατά την παράδοση ο δίδυμος αδελφός του Ζήθος με τη μυθική δύναμή του μετέφερε βράχους από τα βουνά, ενώ ο Αμφίων με τη λύρα και το τραγούδι του τις μάγευε, έτσι που από μόνες τους τοποθετούνταν και στερεώνονταν πάνω στα τείχη. Με αυτό τον τρόπο χτίστηκαν τα τείχη της Θήβας με τις επτά πύλες· "επτάπυλος" χάρη στην επτάχορδη λύρα του Αμφίονα (πρβ. Ησίοδος, FHG Ι, 204· Excerpta ex Nicom. Mb 29, C.v.J. 266, κτλ.). Ευρ. Φοίν. 823-824.
Ο ποιητής, "ο τα έπη ες Εύρώπην ποιήσας", λέει ότι τα τραγούδια του Αμφίονα είχαν τη δύναμη να τραβούν πίσω του πέτρες και άγρια ζώα (Παυσ. ό.π.).
Κατά τον Παυσανία (Θ', 17, 7), ο κοινός τάφος των δίδυμων αδελφών βρισκόταν πάνω στο "Αμφείον", ενα λόφο βορειοανατολικά της περίφημης ακρόπολης της Θήβας Καδμείας, και οι Θηβαίοι συνήθιζαν να δείχνουν "τις πέτρες που από μόνες τους τοποθετήθηκαν εκεί ακολουθώντας το τραγούδι του Αμφίονα".
Ο Αμφίων παντρεύτηκε την κόρη του Τάνταλου Νιόβη και, σύμφωνα με μια παράδοση, σκοτώθηκε από τον Απόλλωνα (Λουκ. Περί ορχ. 44).
Anakreon
Anakreón
híres görög lantos költő Teosz félszigetéről, ki 525 körül Kr. e. élte virágját. Harpagos persa helytartó hazájába betörvén, Abdérába, egy Tráciában fekvő teoszi gyarmatvárosba költözött (545-ben Kr. e.), majd később Szamoszra, Polykratés udvarához került, hogy ott a zsarnokot zenére oktassa. 522-ben Hipparchos, Peisistratos fia, Athénbe hívta meg, s ennek megöletése után (514-ben Kr. e.) valószínűleg Echekratés tesszáliai zsarnok udvarában talált vendégszerető házra. 85 esztendeig élt és a monda azt költi róla, hogy egy szőlőszemen halt meg. Teosz lakosai képét érmeikre verték. Költeményei elégiák, epigrammák, himnuszok s jón és glikón versmértékben írt szerelmi és bordalok voltak. A bornak és a szerelemnek késő vénségig dalosa volt s lágy, zengő dallamú lirája az ó-korban állandó csodálat tárgya vala. A Kr. sz. u.-i korból ránk maradt 60-63 utánzat, az anakreonteionok idővel feledésbe szorították költeményeit, melyekből azonban elég sok töredék maradt fönn. Az anakreonteionok az ú. n. anakreóni versmértékben vannak írva s a múlt században, valamint a mostaniban folyton nagy figyelemben részesültek. E versformát igen kedvelték a későbbi görög, meg a bizantinus költők is, így Gregórios Nazianzénos, Synésios, Sophrónios, Joannes Gazaios, Hélias Synkellos, Maximos Margúnios stb. A római Borghese-gyűjteményben van A.-nak egy igen híres ülő szobra, újabban pedig a berlini múzeum számára vásárolták az állítólag eddigi legszebb A.-szobrot.
A.-nak az újkor igen sok költője állott hatása alatt, így a franciák közt némikép Beranger, a németek közt különösen Gleim. Fordították nálunk (főkép az anakreonteionokat) gr. Ráday Gedeon, Rajnis József, Kazinczy Ferenc, Szabó József, Bedőházi János (Maros-Vásárhely 1886) stb., de legjobban P. Thewrewk Emil. Szerencsés utánzói közé tartoztak Csokonai Vitéz Mihály (Anakreoni dalok c. könyvében), Édes Gergely, ki le is fordította Dayka Gábor, Virág Benedek, Ungvárnémeti Tóth László (v. ö. Thewrewk Árpád: Egy magyar mint görög versíró. Budapest 1877), Vitkovics Mihály, de különösen Szemere Miklós, kit, miként Csokonait is, magyar A.-nak neveztek el.
~~~~~~~~~~~
Ανακρέων, (563-478 π.Χ.)· λυρικός ποιητής. Γεννήθηκε στην πόλη Τέω (γι' αυτό και λεγόταν Τήιος), στην ιωνική ακτή της Μικράς Ασίας. Πολύ λίγα πράγματα είναι γνωστά για τη ζωή του· όταν η Τέως καταλήφθηκε από τους Πέρσες (545 π.Χ.), ο Ανακρέων εγκαταστάθηκε πρώτα στα ’βδηρα της Θράκης και αργότερα στη Σάμο στην αυλή του Πολυκράτη. Μετά τη δολοφονία του τυράννου αυτού (522) κατέφυγε στον Ίππαρχο, γιο του Πεισίστρατου, στην Aθήνα. Όταν δολοφονήθηκε και ο Ίππαρχος (514), ο Ανακρέων έφυγε από την ΑΘήνα, πιθανόν για τη Θεσσαλία· μετά την εποχή αυτή τίποτε σίγουρο δεν είναι γνωστό για το υπόλοιπο της ζωής του.
Για τη μουσική του λίγα πράγματα ξέρουμε. Ο Κριτίας (Αθήν. ΙΓ, 600D,·74) αποκαλεί τον Ανακρέοντα "συμποσίων ερέθισμα, γυναικών ηπερόπευμα, αυλών αντίπαλον, φιλοβάρβιτον, ηδύν, άλυπον..." (γοητεία των συμποσίου, ξεμυάλισμα των γυναικών, αντίπαλο των αυλών, φίλο του [της] βαρβίτου, γλυκό, αμέριμνο [απαλλαγμένο από λύπες]...). Θεωρήθηκε ακόμα εφευρέτης του οργάνου βάρβιτος (πρβ. Νεάνθης ο ιστορικός, Αθήν. Δ', 175Ε, 77).
Ο Ανακρέων ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε τα ιωνικά μέτρα σε ανακλαστικό σχήμα (εναλλαγή ιωνικών με τροχαϊκές διποδίες)· βλ. πιο πάνω, λ. ανακρεόντειον μέτρον . Χρησιμοποίησε επίσης το γλυκώνειο σύστημα (τρεις γλυκώνειους στίχους με ένα φερεκράτειο στο τέλος). Βλ. τα λ. γλυκώνειος και φερεκράτειος (στίχος).
Για τη συνοδεία των τραγουδιών του ουδέποτε χρησιμοποιούσε τον αυλό , αλλά προτιμούσε τη μάγαδι και την πήκτι · ένας από τους στίχους του, που διασώθηκε από τον Αθήναιο (ΙΔ', 635G, 37), είναι ο ακόλουθος: "Ψάλλω δ' είκοσι χορδαίσι μάγαδιν έχων, ω Λεύκασπι" (παίζω [με τα δάχτυλα, δηλ. χωρίς πλήκτρον ] κρατώντας μάγαδι με είκοσι χορδές, ω Λεύκασπι). Στο ίδιο κείμενο του Αθήναιου (635D) ο συγγραφέας Ποσειδώνιος λέει ότι ο Ανακρέων χρησιμοποιούσε μόνο τρεις αρμονίες , τη δωρική , τη φρυγική
και τη λυδική .
Βλ. Bergk ΙΙΙ, 296-338. Page PMG σσ. 171-235,απόσπ. 346-505.
Forrás: Pallas Nagylexikon
Anakreón
híres görög lantos költő Teosz félszigetéről, ki 525 körül Kr. e. élte virágját. Harpagos persa helytartó hazájába betörvén, Abdérába, egy Tráciában fekvő teoszi gyarmatvárosba költözött (545-ben Kr. e.), majd később Szamoszra, Polykratés udvarához került, hogy ott a zsarnokot zenére oktassa. 522-ben Hipparchos, Peisistratos fia, Athénbe hívta meg, s ennek megöletése után (514-ben Kr. e.) valószínűleg Echekratés tesszáliai zsarnok udvarában talált vendégszerető házra. 85 esztendeig élt és a monda azt költi róla, hogy egy szőlőszemen halt meg. Teosz lakosai képét érmeikre verték. Költeményei elégiák, epigrammák, himnuszok s jón és glikón versmértékben írt szerelmi és bordalok voltak. A bornak és a szerelemnek késő vénségig dalosa volt s lágy, zengő dallamú lirája az ó-korban állandó csodálat tárgya vala. A Kr. sz. u.-i korból ránk maradt 60-63 utánzat, az anakreonteionok idővel feledésbe szorították költeményeit, melyekből azonban elég sok töredék maradt fönn. Az anakreonteionok az ú. n. anakreóni versmértékben vannak írva s a múlt században, valamint a mostaniban folyton nagy figyelemben részesültek. E versformát igen kedvelték a későbbi görög, meg a bizantinus költők is, így Gregórios Nazianzénos, Synésios, Sophrónios, Joannes Gazaios, Hélias Synkellos, Maximos Margúnios stb. A római Borghese-gyűjteményben van A.-nak egy igen híres ülő szobra, újabban pedig a berlini múzeum számára vásárolták az állítólag eddigi legszebb A.-szobrot.
A.-nak az újkor igen sok költője állott hatása alatt, így a franciák közt némikép Beranger, a németek közt különösen Gleim. Fordították nálunk (főkép az anakreonteionokat) gr. Ráday Gedeon, Rajnis József, Kazinczy Ferenc, Szabó József, Bedőházi János (Maros-Vásárhely 1886) stb., de legjobban P. Thewrewk Emil. Szerencsés utánzói közé tartoztak Csokonai Vitéz Mihály (Anakreoni dalok c. könyvében), Édes Gergely, ki le is fordította Dayka Gábor, Virág Benedek, Ungvárnémeti Tóth László (v. ö. Thewrewk Árpád: Egy magyar mint görög versíró. Budapest 1877), Vitkovics Mihály, de különösen Szemere Miklós, kit, miként Csokonait is, magyar A.-nak neveztek el.
~~~~~~~~~~~
Ανακρέων, (563-478 π.Χ.)· λυρικός ποιητής. Γεννήθηκε στην πόλη Τέω (γι' αυτό και λεγόταν Τήιος), στην ιωνική ακτή της Μικράς Ασίας. Πολύ λίγα πράγματα είναι γνωστά για τη ζωή του· όταν η Τέως καταλήφθηκε από τους Πέρσες (545 π.Χ.), ο Ανακρέων εγκαταστάθηκε πρώτα στα ’βδηρα της Θράκης και αργότερα στη Σάμο στην αυλή του Πολυκράτη. Μετά τη δολοφονία του τυράννου αυτού (522) κατέφυγε στον Ίππαρχο, γιο του Πεισίστρατου, στην Aθήνα. Όταν δολοφονήθηκε και ο Ίππαρχος (514), ο Ανακρέων έφυγε από την ΑΘήνα, πιθανόν για τη Θεσσαλία· μετά την εποχή αυτή τίποτε σίγουρο δεν είναι γνωστό για το υπόλοιπο της ζωής του.
Για τη μουσική του λίγα πράγματα ξέρουμε. Ο Κριτίας (Αθήν. ΙΓ, 600D,·74) αποκαλεί τον Ανακρέοντα "συμποσίων ερέθισμα, γυναικών ηπερόπευμα, αυλών αντίπαλον, φιλοβάρβιτον, ηδύν, άλυπον..." (γοητεία των συμποσίου, ξεμυάλισμα των γυναικών, αντίπαλο των αυλών, φίλο του [της] βαρβίτου, γλυκό, αμέριμνο [απαλλαγμένο από λύπες]...). Θεωρήθηκε ακόμα εφευρέτης του οργάνου βάρβιτος (πρβ. Νεάνθης ο ιστορικός, Αθήν. Δ', 175Ε, 77).
Ο Ανακρέων ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε τα ιωνικά μέτρα σε ανακλαστικό σχήμα (εναλλαγή ιωνικών με τροχαϊκές διποδίες)· βλ. πιο πάνω, λ. ανακρεόντειον μέτρον . Χρησιμοποίησε επίσης το γλυκώνειο σύστημα (τρεις γλυκώνειους στίχους με ένα φερεκράτειο στο τέλος). Βλ. τα λ. γλυκώνειος και φερεκράτειος (στίχος).
Για τη συνοδεία των τραγουδιών του ουδέποτε χρησιμοποιούσε τον αυλό , αλλά προτιμούσε τη μάγαδι και την πήκτι · ένας από τους στίχους του, που διασώθηκε από τον Αθήναιο (ΙΔ', 635G, 37), είναι ο ακόλουθος: "Ψάλλω δ' είκοσι χορδαίσι μάγαδιν έχων, ω Λεύκασπι" (παίζω [με τα δάχτυλα, δηλ. χωρίς πλήκτρον ] κρατώντας μάγαδι με είκοσι χορδές, ω Λεύκασπι). Στο ίδιο κείμενο του Αθήναιου (635D) ο συγγραφέας Ποσειδώνιος λέει ότι ο Ανακρέων χρησιμοποιούσε μόνο τρεις αρμονίες , τη δωρική , τη φρυγική
και τη λυδική .
Βλ. Bergk ΙΙΙ, 296-338. Page PMG σσ. 171-235,απόσπ. 346-505.
Forrás: Pallas Nagylexikon
Anaxenor
Anaxenor (2./1. sz. i.e.), hires kithara jatekos Magneziabol.
Αναξήνωρ, (2ος/1ος αι. π.Χ.)· διακεκριμένος κιθαρωδός από τη Μαγνησία της Μικράς Ασίας. Τιμήθηκε κατά τρόπο εξαιρετικό, μάλλον υπερβολικό, από την πατρίδα του, όπου του έστησαν πολλούς ανδριάντες και τον έκαναν ιερέα του Σωσιπόλιδος Δία. Ευνοήθηκε ιδιαίτερα από τον Μάρκο Αντώνιο, περίφημο Ρωμαίο ρήτορα και πραίτορα (143-87 π.Χ.), ο οποίος τον διόρισε φορολόγο (εισπράκτορα των φόρων) τεσσάρων πόλεων.
Τις πληροφορίες αυτές, μαζί με άλλες, μας τις δίνει ο Στράβων (ΙΔ', 648, 41): "τον Αναξήνορα τίμησαν τα θέατρα (το κοινό των θεάτρων) και ο Αντώνιος, ο οποίος τον διόρισε φορολόγο τεσσάρων πόλεων δίνοντάς του και στρατιώτες. Και η πατρίδα του τον ανέβασε αρκετά, ντύνοντάς τον με την πορφύρα [δίνοντας του τον τίτλο] του ιερέα του Σωσιπόλιδος Δία, καθώς μαρτυρεί επιγραφή στον ανδριάντα του στην αγορά. Υπάρχει και ένας χάλκινος ανδριάντας του ("χαλκή εικών") στο θέατρο με την επιγραφή που τελείωνε "...οίος οδ' εστί, θεοίς εναλίγκιος αυδή" (τέτοιος είν' αυτός, όμοιος προς τους θεούς στη φωνή)".
Και ο Πλούταρχος (Αντώνιος, XXIV) τον αναφέρει μαζί με άλλους, που σαν τους "θιάσους Ασιανών ακροαμάτων" υπερέβαλλαν σε αναίδεια και βωμολοχία ("Αναξήνορες δε κιθαρωδοί και Ξούθοι χοραύλαι και Μητρόδωρός τις όρχηστής και τοιούτος άλλος Ασιανών ακροαμάτων θίασος υπερβαλλομένων λαμυρία και βωμολοχία...").
Anaxenor (2./1. sz. i.e.), hires kithara jatekos Magneziabol.
Αναξήνωρ, (2ος/1ος αι. π.Χ.)· διακεκριμένος κιθαρωδός από τη Μαγνησία της Μικράς Ασίας. Τιμήθηκε κατά τρόπο εξαιρετικό, μάλλον υπερβολικό, από την πατρίδα του, όπου του έστησαν πολλούς ανδριάντες και τον έκαναν ιερέα του Σωσιπόλιδος Δία. Ευνοήθηκε ιδιαίτερα από τον Μάρκο Αντώνιο, περίφημο Ρωμαίο ρήτορα και πραίτορα (143-87 π.Χ.), ο οποίος τον διόρισε φορολόγο (εισπράκτορα των φόρων) τεσσάρων πόλεων.
Τις πληροφορίες αυτές, μαζί με άλλες, μας τις δίνει ο Στράβων (ΙΔ', 648, 41): "τον Αναξήνορα τίμησαν τα θέατρα (το κοινό των θεάτρων) και ο Αντώνιος, ο οποίος τον διόρισε φορολόγο τεσσάρων πόλεων δίνοντάς του και στρατιώτες. Και η πατρίδα του τον ανέβασε αρκετά, ντύνοντάς τον με την πορφύρα [δίνοντας του τον τίτλο] του ιερέα του Σωσιπόλιδος Δία, καθώς μαρτυρεί επιγραφή στον ανδριάντα του στην αγορά. Υπάρχει και ένας χάλκινος ανδριάντας του ("χαλκή εικών") στο θέατρο με την επιγραφή που τελείωνε "...οίος οδ' εστί, θεοίς εναλίγκιος αυδή" (τέτοιος είν' αυτός, όμοιος προς τους θεούς στη φωνή)".
Και ο Πλούταρχος (Αντώνιος, XXIV) τον αναφέρει μαζί με άλλους, που σαν τους "θιάσους Ασιανών ακροαμάτων" υπερέβαλλαν σε αναίδεια και βωμολοχία ("Αναξήνορες δε κιθαρωδοί και Ξούθοι χοραύλαι και Μητρόδωρός τις όρχηστής και τοιούτος άλλος Ασιανών ακροαμάτων θίασος υπερβαλλομένων λαμυρία και βωμολοχία...").
Andreas
Andreas, Korinthoszbol, zeneszerzo, ismeretlen mely korban elt.
Plut. Mus. 1137F,21
Ανδρέας ο Κορίνθιος, συνθέτης άγνωστης εποχής. Μαζί με τον Τυρταίο από τη Μαντινεία και τον Θράσυλλο τον Φλιάσιο αναφέρονται από τον Σωτήριχο, (Πλούτ. Περί μουσ. 1137F, 21) ως παραδείγματα συνθετών που κρατούσαν την αρχαία παράδοση και από προτίμηση απέφευγαν το χρωματικό γένος , τη μετατροπία , τη χρήση πολλών χορδών και άλλες καινοτομίες στη ρυθμοποιία , τη μελοποιία και την ερμηνεία.
Andreas, Korinthoszbol, zeneszerzo, ismeretlen mely korban elt.
Plut. Mus. 1137F,21
Ανδρέας ο Κορίνθιος, συνθέτης άγνωστης εποχής. Μαζί με τον Τυρταίο από τη Μαντινεία και τον Θράσυλλο τον Φλιάσιο αναφέρονται από τον Σωτήριχο, (Πλούτ. Περί μουσ. 1137F, 21) ως παραδείγματα συνθετών που κρατούσαν την αρχαία παράδοση και από προτίμηση απέφευγαν το χρωματικό γένος , τη μετατροπία , τη χρήση πολλών χορδών και άλλες καινοτομίες στη ρυθμοποιία , τη μελοποιία και την ερμηνεία.
Argas
Aragas, (4. sz. i.e) kithara jatekos es zeneszerzo.
Αργάς, (4ος αι. π.Χ.)· κιθαρωδός και συνθέτης. Κατά τη Σούδα ο Αργάς ήταν συνθέτης ανιαρών (κακών) και δύσκολων (ή όχληρών) νόμων ("Αργάς τούνομα ποιητής ων νόμων πονηρών και αργαλέων"). Ο Φαινίας από την Ερεσσό της Λέσβου στο βιβλίο του Προς τους σοφιστάς (Αθήν. ΙΔ', 638C, 42) μιλεί για τον Αργά με τα ακόλουθα λόγια: "ο Τελένικος από το Βυζάντιο κι ο Αργάς επίσης, που ήταν συνθέτες άσεμνων νόμων, ήταν επιτυχημένοι στο δικό τους τύπο ποίησης, αλλά δεν μπορούσαν ούτε στον ελάχιστο βαθμό να πλησιάσουν τους νόμους του Τέρπανδρου ή του Φρύνι ".
Βλ. Dinse De Antig. Theb. 13 και Αθήν. Δ', 131Β.
Aragas, (4. sz. i.e) kithara jatekos es zeneszerzo.
Αργάς, (4ος αι. π.Χ.)· κιθαρωδός και συνθέτης. Κατά τη Σούδα ο Αργάς ήταν συνθέτης ανιαρών (κακών) και δύσκολων (ή όχληρών) νόμων ("Αργάς τούνομα ποιητής ων νόμων πονηρών και αργαλέων"). Ο Φαινίας από την Ερεσσό της Λέσβου στο βιβλίο του Προς τους σοφιστάς (Αθήν. ΙΔ', 638C, 42) μιλεί για τον Αργά με τα ακόλουθα λόγια: "ο Τελένικος από το Βυζάντιο κι ο Αργάς επίσης, που ήταν συνθέτες άσεμνων νόμων, ήταν επιτυχημένοι στο δικό τους τύπο ποίησης, αλλά δεν μπορούσαν ούτε στον ελάχιστο βαθμό να πλησιάσουν τους νόμους του Τέρπανδρου ή του Φρύνι ".
Βλ. Dinse De Antig. Theb. 13 και Αθήν. Δ', 131Β.
Aristides Quintilianus
Aristides Quintilianus (görögül: Ἀριστείδης Κοϊντιλιανός, Ariszteidész) (2. század) görög író
Elgörögösödött római család sarja volt. A zenéről írott könyve (Peri muszikész) révén vált híressé, ebben a ritmusról, a zene nevelő hatásáról és a természethez való viszonyáról szólt. Számos forrásból merített, a műhöz hangjegymelléklet is tartozik.
Αριστείδης, Κοϊντιλιανός ή Κουιντιλιανός (1ος/3ος αι. μ.Χ.)· θεωρητικός και συγγραφέας μουσικής. Η εποχή που έζησε δεν είναι γνωστή, πιστεύεται όμως ότι έζησε ανάμεσα στον 1ο και 3ο αι. μ.Χ. Έχει γράψει ένα σημαντικό σύγγραμμα για τη μουσική με τον τίτλο Περί μουσικής, διαιρεμένο σε τρία βιβλία. Το πρώτο ασχολείται λεπτομερειακά με ορισμούς θεωρίας, ρυθμού
και μέτρου, ακολουθώντας τις αριστοξενικές θεωρητικές αρχές. Το δεύτερο ασχολείται με την παιδευτική αξία της μουσικής, για την οποία κυρίως ενδιαφέρεται ο Αριστείδης. Το τρίτο ασχολείται με τη σχέση της μουσικής με φυσικά φαινόμενα, όπως εκφράζονται με αριθμούς· στο βιβλίο αυτό ακολουθεί τις πυθαγορικές αρχές. Ο Α. Jahn, που έχει εκδώσει το έργο του αυτό, τον αποκαλεί "Πυθαγορικό Πλατωνικό".
Το σύγγραμμα του εκδόθηκε (ελληνικό κείμενο με λατινική μετάφραση) από τον Μάρκο Meibom στη σειρά Antiquae musicae auctores septem... (τόμ. ΙΙ, σσ. 1-164). Ο Meibom βρήκε σημαντικά μέρη του συγγράμματος του Αριστείδη στον Martianus Capella, De Nuptiis Philologiae et Mercurii.
Εκδόθηκε επίσης από τον Albert Jahn (Albertus Jahnius, Aristidis Quintiliani: De Musica, libri tres, Βερολίνο 1882) και πρόσφατα από τον R. Ρ. Winnington-Ingram (Aristidis Quintiliani: De Musica, libri tres· Λιψία 1963). Μια γερμανική μετάφραση, χωρίς το ελληνικό κείμενο, δημοσιεύτηκε από τον Rudolf Schafke (Aristides Quintilianus von der Musik, Βερολίνο 1937, σσ. 366, 8) με εισαγωγή και σχόλια (η μετάφραση στις σσ. 157-366).
Aristides Quintilianus (görögül: Ἀριστείδης Κοϊντιλιανός, Ariszteidész) (2. század) görög író
Elgörögösödött római család sarja volt. A zenéről írott könyve (Peri muszikész) révén vált híressé, ebben a ritmusról, a zene nevelő hatásáról és a természethez való viszonyáról szólt. Számos forrásból merített, a műhöz hangjegymelléklet is tartozik.
Αριστείδης, Κοϊντιλιανός ή Κουιντιλιανός (1ος/3ος αι. μ.Χ.)· θεωρητικός και συγγραφέας μουσικής. Η εποχή που έζησε δεν είναι γνωστή, πιστεύεται όμως ότι έζησε ανάμεσα στον 1ο και 3ο αι. μ.Χ. Έχει γράψει ένα σημαντικό σύγγραμμα για τη μουσική με τον τίτλο Περί μουσικής, διαιρεμένο σε τρία βιβλία. Το πρώτο ασχολείται λεπτομερειακά με ορισμούς θεωρίας, ρυθμού
και μέτρου, ακολουθώντας τις αριστοξενικές θεωρητικές αρχές. Το δεύτερο ασχολείται με την παιδευτική αξία της μουσικής, για την οποία κυρίως ενδιαφέρεται ο Αριστείδης. Το τρίτο ασχολείται με τη σχέση της μουσικής με φυσικά φαινόμενα, όπως εκφράζονται με αριθμούς· στο βιβλίο αυτό ακολουθεί τις πυθαγορικές αρχές. Ο Α. Jahn, που έχει εκδώσει το έργο του αυτό, τον αποκαλεί "Πυθαγορικό Πλατωνικό".
Το σύγγραμμα του εκδόθηκε (ελληνικό κείμενο με λατινική μετάφραση) από τον Μάρκο Meibom στη σειρά Antiquae musicae auctores septem... (τόμ. ΙΙ, σσ. 1-164). Ο Meibom βρήκε σημαντικά μέρη του συγγράμματος του Αριστείδη στον Martianus Capella, De Nuptiis Philologiae et Mercurii.
Εκδόθηκε επίσης από τον Albert Jahn (Albertus Jahnius, Aristidis Quintiliani: De Musica, libri tres, Βερολίνο 1882) και πρόσφατα από τον R. Ρ. Winnington-Ingram (Aristidis Quintiliani: De Musica, libri tres· Λιψία 1963). Μια γερμανική μετάφραση, χωρίς το ελληνικό κείμενο, δημοσιεύτηκε από τον Rudolf Schafke (Aristides Quintilianus von der Musik, Βερολίνο 1937, σσ. 366, 8) με εισαγωγή και σχόλια (η μετάφραση στις σσ. 157-366).
Aristonikos
Aristonikos, Argosbol (8./7. sz. i.e.) kithara jatekos.
Αριστόνικος, ο Aργείος (8· / 7ος αι. π.Χ.)· κιθαριστής από το Άργος. Σύμφωνα με τον Μέναιχμο (Αθήν. ΙΔ', 637F, 42) ήταν ο πρώτος που εισήγαγε την ψιλή κιθάριση
(σόλο κιθάρας, χωρίς τραγούδι). Ο Αριστόνικος ήταν σύγχρονος του Αρχίλοχου και έζησε στην Κέρκυρα (ή Κόρκυρα).
Aristonikos, Argosbol (8./7. sz. i.e.) kithara jatekos.
Αριστόνικος, ο Aργείος (8· / 7ος αι. π.Χ.)· κιθαριστής από το Άργος. Σύμφωνα με τον Μέναιχμο (Αθήν. ΙΔ', 637F, 42) ήταν ο πρώτος που εισήγαγε την ψιλή κιθάριση
(σόλο κιθάρας, χωρίς τραγούδι). Ο Αριστόνικος ήταν σύγχρονος του Αρχίλοχου και έζησε στην Κέρκυρα (ή Κόρκυρα).
Aristoteles
Αριστοτέλης, (384-322 π.Χ.)· γεννήθηκε στα Στάγιρα (ή Στάγειρα) της Χαλκιδικής και πέθανε στη Χαλκίδα της Ευβοίας. Υπήρξε μαθητής του Πλάτωνα στην Ακαδημία στην Αθήνα, όπου αργότερα και δίδαξε· έμεινε κοντά στον Πλάτωνα 20 χρόνια περίπου, ως το θάνατο του δασκάλου του το 347. Το 343, υστέρα από πρόσκληση του Φίλιππου, έγινε δάσκαλος του Αλέξανδρου. Γύρισε στην Αθήνα το 335 και ίδρυσε τη Σχολή του, το Λύκειον, που αργότερα ονομάστηκε Περίπατος. Το 323 αποσύρθηκε σε κτήμα του στη Χαλκίδα, όπου πέθανε ένα χρόνο αργότερα, το 322.
Μολονότι ο μεγάλος φιλόσοφος είχε πολύ καλή γνώση της θεωρίας και της πρακτικής της μουσικής, δεν έγραψε κανένα σύγγραμμα ειδικά για τη μουσική· αλλά πολύ συχνά αναφέρεται στη μουσική στα κείμενά του.
Όπως ο Πλάτων, υποστηρίζει την ηθική αξία της μουσικής και εξετάζει λεπτομερειακά τη σημασία της στην εκπαίδευση των νέων (Πολιτικά Η', 1339Α-1342Β, V, 3-VII, 11). Ο Αριστοτέλης αναλύει τρεις απόψεις για την αποστολή της μουσικής και το σκοπό για τον οποίο πρέπει να διδάσκεται στους νέους ("τίνος δει χάριν μετέχειν αυτής"):
(α) "παιδιάς ένεκα και αναπαύσεως" (για ευχαρίστηση [ψυχαγωγία] και ανάπαυση).
(β) "προς αρετήν τι τείνειν την μουσικήν... και το ήθος ποιόν τι ποιείν" (γιατί μπορεί να ασκήσει ευεργετική επίδραση στη διαμόρφωση του χαρακτήρα).
(γ) "προς διαγωγήν...και προς φρόνησιν" (γιατί μπορεί να συμβάλει στη διανοητική και αισθητική απόλαυση και καλλιέργεια). Ο Αριστοτέλης ακολουθεί την ίδια γραμμή σκέψης, όπως και ο Πλάτων, οι απόψεις του όμως είναι πιο φιλελεύθερες και λιγότερο αλύγιστες.
Στον Αριστοτέλη αποδίδονται τα Προβλήματα, η αυθεντικότητά τους όμως αμφισβητείται από πολλούς, που τα αποδίδουν σ' έναν "ψευδο-Αριστοτέλη". Οι περισσότεροι ωστόσο συμφωνούν ότι το υλικό των Προβλημάτων προέρχεται από τον Αριστοτέλη και τη Σχολή του. Τα Προβλήματα, που είναι σχετικά με τη μουσική (σε διαλογική μορφή), πραγματεύονται θέματα ακουστικής, συμφωνιών, φιλοσοφίας, μουσικής αισθητικής κτλ., και διαιρούνται σε δύο μεγάλα τμήματα: (α) Όσα περί φωνής (το μεγαλύτερο μέρος των Προβλ. ΧΙ) και (β) Όσα περί αρμονίαν (ολόκληρο το μέρος ΧΙΧ, Προβλ. 1-50).
Τα Μουσικά Προβλήματα εκδόθηκαν με το ελληνικό κείμενο και γαλλική μετάφραση και σχόλια από τους F. A. Gevaert και J. C. Voolgraf (Les problemes musicaux d'Aristote, Γάνδη 1903) και είναι ταξινομημένα ανάλογα με το θέμα τους, "Acoustique", "Consonnances" κτλ.
Ο Ch. Emile Ruelle δημοσίευσε προηγούμενα μια γαλλική μετάφραση (Problemes musicaux d'Aristote, Παρίσι 1891), με μια Εισαγωγή (σσ. 1-3), στην οποία υποστηρίζει την άποψη, ότι τα Μουσικά Προβλήματα είναι αυθεντικό, γνήσιο έργο του Αριστοτέλη· αναφέρεται στον κατάλογο των έργων του Αριστοτέλη από τον Διογένη Λαέρτιο, όπου συμπεριλαμβάνεται ένα βιβλίο Περί Προβλημάτων και στο γεγονός, όπως λέει, ότι ο ίδιος ο Αριστοτέλης συχνά αναφέρεται σ'αυτό.
Μια πιο πρόσφατη έκδοση του ελληνικού κειμένου με ιταλική μετάφραση δημοσιεύτηκε από τον Geraldo Marenghi (Φλωρεντία 1957, σσ. 137). Μόνο τα Προβλήματα τα σχετικά με την αρμονία (ΧΙΧ, 1-50) περιλαμβάνονται και μεταφράζονται σ'αυτή την έκδοση (σσ. 26-83), μαζί με Σημειώσεις (σσ. 85-119), Βιβλιογραφία (σσ. 123-125) και ένα γλωσσάριο των μουσικών όρων που συναντώνται στο κείμενο (glossario dei termini musicali, ss. 127-133).
Υπάρχουν ακόμα δύο αγγλικές μεταφράσεις· η μία του E. S. Forster (στον τόμο VII της οξφορδιανής μετάφρασης των έργων του Αριστοτέλη, Οξφόρδη 1927· Problemata XI, The Voice 898b-906a και XIX Music 917-923a). Η άλλη μετάφραση είναι του W. S. Hett, Λονδίνο 1936-7 (Aristotle: Problems, τόμ. Ι, σσ. 252-295, Προβλ. XI· τόμ. Ι, σσ. 378-415, Προβλ. ΧΙΧ σχετικά με την Αρμονία).
Το ελληνικό κείμενο των Μουσικών Προβλημάτων περιλαμβάνεται στην έκδοση του C. v. Jan, Musici scriptores graeci (Λιψία 1895, σσ. 60-111) με τίτλο Ps-Aristotelis 'Problemata', Αριστοτέλους Προβλήματα. Ο C. v. Jan δημοσιεύει στην ίδια έκδοση μια εκλογή κειμένων του Αριστοτέλη για τη μουσική· σ' αυτά περιλαμβάνεται ολόκληρο το μέρος των Πολιτικών που ασχολείται με την ηθική σημασία της μουσικής στην εκπαίδευση, Η', 1339Α ως 1342Β (Musici scriptores graeci, σσ. 3-35, με τίτλο Aristotelis loci de musica).
Βιβλιογραφία (εκτός από τα αναφερόμενα στο λήμμα):
Β. Fred. Bojesen, De Problematis Aristotelis, Hafniae 1836.
C. Prantl, "Uber die Probleme des Aristoteles", Abhand. d. philos.-philol. Klasse d. Bayer. Akad. VI (1851), σσ. 339-377.
Ε. Richter, De Aristotelis Problematis, Bonnae 1885.
C.-Em. Ruelle, "Corrections anciennes et nouvelles dans le texte des Problemes d' Aristote", Revue de Philologie XV (1891), σσ. 168-174.
C. Stumpf, "Die pseudo-aristotelischen Probleme uber Musik", Abhand. d. Berliner Akad. III (1896), σσ. 1-81.
Ε. d' Eichthal et Th. Reinach, "Nouvelles observations sur les Problemes musicaux", REG XIII (1900), σσ. 18-44.
Βλ. επίσης: Lukas Richter: Zur Wissenschaftslehre von der Musik bei Platon und Aristoteles, Βερολίνο 1961, σσ. ΧΙ, 202, 8ο.
Αριστοτέλης, (384-322 π.Χ.)· γεννήθηκε στα Στάγιρα (ή Στάγειρα) της Χαλκιδικής και πέθανε στη Χαλκίδα της Ευβοίας. Υπήρξε μαθητής του Πλάτωνα στην Ακαδημία στην Αθήνα, όπου αργότερα και δίδαξε· έμεινε κοντά στον Πλάτωνα 20 χρόνια περίπου, ως το θάνατο του δασκάλου του το 347. Το 343, υστέρα από πρόσκληση του Φίλιππου, έγινε δάσκαλος του Αλέξανδρου. Γύρισε στην Αθήνα το 335 και ίδρυσε τη Σχολή του, το Λύκειον, που αργότερα ονομάστηκε Περίπατος. Το 323 αποσύρθηκε σε κτήμα του στη Χαλκίδα, όπου πέθανε ένα χρόνο αργότερα, το 322.
Μολονότι ο μεγάλος φιλόσοφος είχε πολύ καλή γνώση της θεωρίας και της πρακτικής της μουσικής, δεν έγραψε κανένα σύγγραμμα ειδικά για τη μουσική· αλλά πολύ συχνά αναφέρεται στη μουσική στα κείμενά του.
Όπως ο Πλάτων, υποστηρίζει την ηθική αξία της μουσικής και εξετάζει λεπτομερειακά τη σημασία της στην εκπαίδευση των νέων (Πολιτικά Η', 1339Α-1342Β, V, 3-VII, 11). Ο Αριστοτέλης αναλύει τρεις απόψεις για την αποστολή της μουσικής και το σκοπό για τον οποίο πρέπει να διδάσκεται στους νέους ("τίνος δει χάριν μετέχειν αυτής"):
(α) "παιδιάς ένεκα και αναπαύσεως" (για ευχαρίστηση [ψυχαγωγία] και ανάπαυση).
(β) "προς αρετήν τι τείνειν την μουσικήν... και το ήθος ποιόν τι ποιείν" (γιατί μπορεί να ασκήσει ευεργετική επίδραση στη διαμόρφωση του χαρακτήρα).
(γ) "προς διαγωγήν...και προς φρόνησιν" (γιατί μπορεί να συμβάλει στη διανοητική και αισθητική απόλαυση και καλλιέργεια). Ο Αριστοτέλης ακολουθεί την ίδια γραμμή σκέψης, όπως και ο Πλάτων, οι απόψεις του όμως είναι πιο φιλελεύθερες και λιγότερο αλύγιστες.
Στον Αριστοτέλη αποδίδονται τα Προβλήματα, η αυθεντικότητά τους όμως αμφισβητείται από πολλούς, που τα αποδίδουν σ' έναν "ψευδο-Αριστοτέλη". Οι περισσότεροι ωστόσο συμφωνούν ότι το υλικό των Προβλημάτων προέρχεται από τον Αριστοτέλη και τη Σχολή του. Τα Προβλήματα, που είναι σχετικά με τη μουσική (σε διαλογική μορφή), πραγματεύονται θέματα ακουστικής, συμφωνιών, φιλοσοφίας, μουσικής αισθητικής κτλ., και διαιρούνται σε δύο μεγάλα τμήματα: (α) Όσα περί φωνής (το μεγαλύτερο μέρος των Προβλ. ΧΙ) και (β) Όσα περί αρμονίαν (ολόκληρο το μέρος ΧΙΧ, Προβλ. 1-50).
Τα Μουσικά Προβλήματα εκδόθηκαν με το ελληνικό κείμενο και γαλλική μετάφραση και σχόλια από τους F. A. Gevaert και J. C. Voolgraf (Les problemes musicaux d'Aristote, Γάνδη 1903) και είναι ταξινομημένα ανάλογα με το θέμα τους, "Acoustique", "Consonnances" κτλ.
Ο Ch. Emile Ruelle δημοσίευσε προηγούμενα μια γαλλική μετάφραση (Problemes musicaux d'Aristote, Παρίσι 1891), με μια Εισαγωγή (σσ. 1-3), στην οποία υποστηρίζει την άποψη, ότι τα Μουσικά Προβλήματα είναι αυθεντικό, γνήσιο έργο του Αριστοτέλη· αναφέρεται στον κατάλογο των έργων του Αριστοτέλη από τον Διογένη Λαέρτιο, όπου συμπεριλαμβάνεται ένα βιβλίο Περί Προβλημάτων και στο γεγονός, όπως λέει, ότι ο ίδιος ο Αριστοτέλης συχνά αναφέρεται σ'αυτό.
Μια πιο πρόσφατη έκδοση του ελληνικού κειμένου με ιταλική μετάφραση δημοσιεύτηκε από τον Geraldo Marenghi (Φλωρεντία 1957, σσ. 137). Μόνο τα Προβλήματα τα σχετικά με την αρμονία (ΧΙΧ, 1-50) περιλαμβάνονται και μεταφράζονται σ'αυτή την έκδοση (σσ. 26-83), μαζί με Σημειώσεις (σσ. 85-119), Βιβλιογραφία (σσ. 123-125) και ένα γλωσσάριο των μουσικών όρων που συναντώνται στο κείμενο (glossario dei termini musicali, ss. 127-133).
Υπάρχουν ακόμα δύο αγγλικές μεταφράσεις· η μία του E. S. Forster (στον τόμο VII της οξφορδιανής μετάφρασης των έργων του Αριστοτέλη, Οξφόρδη 1927· Problemata XI, The Voice 898b-906a και XIX Music 917-923a). Η άλλη μετάφραση είναι του W. S. Hett, Λονδίνο 1936-7 (Aristotle: Problems, τόμ. Ι, σσ. 252-295, Προβλ. XI· τόμ. Ι, σσ. 378-415, Προβλ. ΧΙΧ σχετικά με την Αρμονία).
Το ελληνικό κείμενο των Μουσικών Προβλημάτων περιλαμβάνεται στην έκδοση του C. v. Jan, Musici scriptores graeci (Λιψία 1895, σσ. 60-111) με τίτλο Ps-Aristotelis 'Problemata', Αριστοτέλους Προβλήματα. Ο C. v. Jan δημοσιεύει στην ίδια έκδοση μια εκλογή κειμένων του Αριστοτέλη για τη μουσική· σ' αυτά περιλαμβάνεται ολόκληρο το μέρος των Πολιτικών που ασχολείται με την ηθική σημασία της μουσικής στην εκπαίδευση, Η', 1339Α ως 1342Β (Musici scriptores graeci, σσ. 3-35, με τίτλο Aristotelis loci de musica).
Βιβλιογραφία (εκτός από τα αναφερόμενα στο λήμμα):
Β. Fred. Bojesen, De Problematis Aristotelis, Hafniae 1836.
C. Prantl, "Uber die Probleme des Aristoteles", Abhand. d. philos.-philol. Klasse d. Bayer. Akad. VI (1851), σσ. 339-377.
Ε. Richter, De Aristotelis Problematis, Bonnae 1885.
C.-Em. Ruelle, "Corrections anciennes et nouvelles dans le texte des Problemes d' Aristote", Revue de Philologie XV (1891), σσ. 168-174.
C. Stumpf, "Die pseudo-aristotelischen Probleme uber Musik", Abhand. d. Berliner Akad. III (1896), σσ. 1-81.
Ε. d' Eichthal et Th. Reinach, "Nouvelles observations sur les Problemes musicaux", REG XIII (1900), σσ. 18-44.
Βλ. επίσης: Lukas Richter: Zur Wissenschaftslehre von der Musik bei Platon und Aristoteles, Βερολίνο 1961, σσ. ΧΙ, 202, 8ο.
Hasonló témák
